| Narty w Beskidach - Wierchomla Mała i Wielka |
|
|
Wierchomla Mała i Wielka – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Piwniczna-Zdrój. Wierchomla MałaW latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego. Wieś położona jest w górnej partii doliny potoku Wierchlomlanka,nad potokiem Tysina, u podnóża Pustej Wielkiej (1061 m. n.p.m.) i południowych stokach Lembarczka (916 m npm). Osada została lokowana w 1603 (wg innych źródeł w 1601) na przywileju biskupa Bernarda Maciejowskiego. Zasadźca miejscowości był Fedor z pobliskiego Szczawnika. Nazywana była Wierchomlą Księżą z racji świadczenia powinności na rzecz proboszcza muszyńskiego. Miejscowość zamieszkiwana była przez Rusinów (Łemków). Stanowiła część biskupiego państwa muszyńskiego. Od 1770 w państwie Habsburgów a od 1781r była własnością skarbu cesarskiego (K.k Muszyner Cameral Verwaltung ). Następne lata to wspólne dzieje z Wierchomlą Wielką. Do 1947 Łemkowie zostali przymusowo przesiedleni na Ukrainę i na ziemie odzyskane. Wierchomla Mała jest miejscowością turystyczną w Popradzkim Parku Krajobrazowym, pomiędzy Muszyną a Piwniczną-Zdrój. Mieści się tu nowoczesna stacja narciarska (działająca od sezonu 1997/98) z 10 wyciągami, w tym najdłuższym w Polsce wyciągiem krzesełkowym (1600 m), czynnym także latem. Odbywają się tu liczne cykliczne imprezy sportowe - narciarskie, rowerowe, wyścigi psich zaprzęgów. Atrakcje turystyczne: stare połemkowskie chaty, liczne źródełka, jaskinie pod górą Pusta Wielka, grillowiska, pole do gry w paintball, skałki do wspinania, szlaki turystyczne piesze i rowerowe, basen kryty, park linowy ze ścianką wspinaczkową, bacówka nad Wierchomlą, niedaleko schronisko Na Hali Łabowskiej, trasa piesza i rowerowa na Jaworzynę Krynicką, skąd można zjechać koleją gondolową do Krynicy. W zimę narciarze mogą przemieszczać się systemem wyciągów do Muszyny - Szczawnika. Wierchomla Wielka Leży w Popradzkim Parku Krajobrazowym. Sąsiaduje z Wierchomlą Małą, gdzie mieści się duży ośrodek narciarski - "Dwie Doliny Muszyna - Wierchomla". W Wierchomli Wielkiej działa kopalnia piaskowca. Jest tu kilka nie eksploatowanych (12) źródeł wód mineralnych (szczawy żelaziste i siarczane, m.in. Wierchomlanka). Wieś (sołectwo) Miasta i Gminy Piwniczna -Zdrój. Rozciąga się wzdłuż dolnego i środkowego biegu potoku Wierchomlanki,prawobrzeżnego dopływu Popradu. Graniczy z: Łomnicą- Zdrój, gm. Łabowa (Łabowiec i Uhryń) ,Wierchomla Małą , gm. Muszyna (Żegiestów) i Zubrzykiem,a przez Poprad ze Słowacją. Wieś otaczają duże masywy leśne, w których wyróżnia się na zachodzie pasmo Kiczory z kulminacjami Drapy (806m npm), i Kiczery (840m npm).Natomiast po stronie wschodniej piętrzą się Bystra (816m npm)i Rąbaniska (788m npm), a na północy Lembarczek (916m npm). Wierchomla Wielka (łem.Wierchomlia) lokowana była na prawie wołoskim w 1595r przez kardynała Jerzego Radziwiłła. Zasadźcą był Mikuta Zubrzycki z Zubrzyka. Osadnikami byli napływający tu pasterze wołoscy. Otrzymali aż 30 lat wolnizny na zagospodarowanie. Stanowiła część państwa muszyńskiego. Po likwidacji muszyńskiego państwa biskupów krakowskich (1781) stanowiła dobra kameralne (K.k. Muszyner Cameral Verwaltung).W XIX w osiedlili się tutaj również Polacy i Żydzi. W czasach autonomii galicyjskiej i do 1933 roku była gminą jednowioskową. Następnie należała do gminy zbiorowej w Piwnicznej. Miejscowa ludność repatriowała się w 1945 roku do ZSRR (Ukraina). Pozostałych kilka rodzin wysiedlono w 1947 r. Wieś zasiedlili Polacy z okolic Piwnicznej. W latach 1955-1972 gromada GRN Piwniczna -Wieś. Od 1973r sołectwo M i G Piwniczna Zdrój. Znajduje się tu zabytkowa cerkiew połemkowska z XIX wieku z przyległym cmentarzem i inne stare zabudowania połemkowskie. Cerkiew pw. św. Michała Archanioła należała kiedyś do kościoła greckokatolickiego, obecnie należy do parafii rzymskokatolickiej. Jest konstrukcji zrębowej, podbita gontem i pokryta blachą. Poddasze cerkwi jest chronionym siedliskiem najrzadszych w Europie nietoperzy - podkowca małego oraz nocka orzęsionego. |
| « poprzedni artykuł | następny artykuł » |
|---|
