| Ustka nad morzem - Zaprasza |
|
|
Ustka (kasz. Ùskô, niem. Stolpmünde) – miasto w Polsce, na póÅ‚nocno-zachodnim kraÅ„cu województwa pomorskiego, w powiecie sÅ‚upskim. Ustka jest poÅ‚ożona u ujÅ›cia rzeki SÅ‚upii do Morza BaÅ‚tyckiego. Jest miastem portowym, kÄ…pieliskiem morskim oraz uzdrowiskiem. Miasto graniczy z gminÄ… Ustka. GeografiaW okresie powojennej polskiej administracji, w latach 1950-1975 należaÅ‚a do województwa koszaliÅ„skiego, a w latach 1975-1998 – do województwa sÅ‚upskiego. Od 13 lipca 2003 UstkÄ™ i SÅ‚upsk łączy porozumienie zwane dwumiastem. Oba miasta sÄ… połączone komunikacjÄ… kolejowÄ… i autobusowÄ…. WedÅ‚ug danych z 31 grudnia 2007 1, miasto miaÅ‚o 16 106 mieszkaÅ„ców. Ma powierzchniÄ™ 10,19 km², z czego 46% stanowiÄ… lasy, a 11% – użytki rolne. Ustka skupia 0,44% powierzchni powiatu sÅ‚upskiego oraz 17,6% jego ludnoÅ›ci. W Ustce zlokalizowane jest Centrum Szkolenia Marynarki Wojennej, bÄ™dÄ…ce gÅ‚ównym oÅ›rodkiem szkoleniowym Marynarki Wojennej. UkÅ‚ad miejski tworzy: 88 ulic, 2 place (DÄ…browskiego, WolnoÅ›ci) oraz 2 trakty (Promenada Nadmorska, Bulwar Portowy). Dodatkowe dzielnice miasta: Grabienko, Mokrzyca, Ustka-LeÅ›niczówka. Historia Z umowy sÅ‚upskich radnych ze ÅšwiÄ™cami z 1337 pochodzi informacja o istnieniu warowni w miejscu ujÅ›cia SÅ‚upi. Warownia w Ustce jest grodziskiem "quondam castrum", w umowie jest to miejsce okreÅ›lone jako: ...nec non totum et integrum portum Stolpesmunde dictum, penes aquam stolpensem tam ab una quam alia parte situm... ...jak również caÅ‚y i niepodzielny port Ustka, poÅ‚ożony po obu stronach rzeki SÅ‚upi... Od XIII wieku na tereny te napÅ‚ywali niemieccy kolonizatorzy. Liczba ludnoÅ›ci coraz szybciej wzrasta. KoÅ›cióÅ‚ w Ustce, która już teraz ma innÄ… nazwÄ™ – Stolpmünde, jest budowany z koÅ›cioÅ‚em w Grabnie – w 1356. Zbudowany z drewna koÅ›cióÅ‚ pw. Å›w. MikoÅ‚aja staÅ‚ na podwyższeniu, prawdopodobnie w Å›rodku starego grodziska sÅ‚owiaÅ„skiego. ByÅ‚ wykorzystywany jako znak nawigacyjny; dzienny i nocny. Wizytacje szkóÅ‚ przynoszÄ… pierwsze informacje o szkole w Ustce z 28 lipca 1590 i z 1729. W 1590 wzmiankowano, że mieszkaÅ„cy Ustki zajmujÄ… siÄ™ intensywnie także ryboÅ‚ówstwem. Do portu w Ustce 2 listopada 1626 wkroczyÅ‚y szwedzkie wojska, rozpoczęła siÄ™ wojna trzydziestoletnia. Obroty portu spadÅ‚y. ZmniejszyÅ‚a siÄ™ też liczba mieszkaÅ„ców. Dodatkowo do klÄ™sk zwiÄ…zanych z wojnÄ… w 1644 UstkÄ™ strawiÅ‚ pożar; ocalaÅ‚o 15 domów i koÅ›cióÅ‚. W 1648 traktat pokojowy i dodatkowe uzgodnienia w 1653 przyporzÄ…dkowaÅ‚y wschodniÄ… część Pomorza Zachodniego, a wiÄ™c i UstkÄ™, pod zwierzchnictwo Brandenburgii. W XVIII wieku nieliczne statki rozÅ‚adowywane byÅ‚y na redzie. W 1794 Ustka liczyÅ‚a okoÅ‚o 700 mieszkaÅ„ców. Nowa wojna wywoÅ‚ana przez Napoleona powoduje, że "Wielka Armia" zajmuje Pomorze Zachodnie na przeÅ‚omie 1806/07. Port w Ustce byÅ‚ blokowany. Budowa kolei (poczÄ…tek XX wieku) wÄ…sko- i szerokotorowej dokonaÅ‚a przyspieszenia w rozwoju gospodarczym portu jak również caÅ‚ego regionu. Liczba ludnoÅ›ci Ustki w 1818 wynosi 477 a w 1941 wynosiÅ‚a 5051. Pierwsze, wcale niemaÅ‚e inwestycje infrastruktury wypoczynkowej zostaÅ‚y podjÄ™te przez gminÄ™ miejskÄ… w 1911. Projekt wzorowaÅ‚ siÄ™ na Å‚azienkach w Sopocie. Od tego czasu jest nieprzerwany przyrost realizacji tych inwestycji. W 1904 latarnia morska w Ustce emitowaÅ‚a Å›wiatÅ‚o biaÅ‚e przerywane. Dodatkowo od 1913 na wschodnim falochronie pracowaÅ‚a syrena przeciwmgÅ‚owa. W 1888 byÅ‚ konsekrowany nowy koÅ›cióÅ‚. Od wrzeÅ›nia 1939 i od czerwca 1941 obowiÄ…zywaÅ‚y na pewien czas obostrzenia dla cywilnego ruchu statków. Od 1942 byÅ‚a w niewielkim stopniu rozbudowywana stocznia. W Ustce do poÅ‚owy 1944 byÅ‚o ok. 230 więźniów. 1944 dla Ustki w szczególnoÅ›ci (ze wzglÄ™du na port, który dawaÅ‚ możliwość ucieczki przed frontem) rozpoczÄ…Å‚ siÄ™ zgromadzeniem dużej liczby uchodźców. PanowaÅ‚a szczególnie ostra zima, brakowaÅ‚o kwater i żywnoÅ›ci. Å»oÅ‚nierze niemieccy skapitulowali po niewielkiej wymianie ognia z oddziaÅ‚em Armii Czerwonej 9 marca 1945. ZostaÅ‚a w mieÅ›cie utworzona komendantura, która utworzyÅ‚a niemieckÄ…, pomocniczÄ… administracjÄ™ z niemieckim burmistrzem. ZaczÄ™li zjeżdżać siÄ™ polscy osiedleÅ„cy. Pierwsza polska wÅ‚adza, ZarzÄ…d Miejski, rozpoczÄ…Å‚ urzÄ™dowanie 11 maja 1945. Od czerwca 1945 byÅ‚y uruchamiane: kolej, poczta, gazownia. Architektura Zabytki * KoÅ›cióÅ‚ Å›w. Jana Chrzciciela i Å›w. MikoÅ‚aja w Ustce – skwer (cmentarz przykoÅ›cielny) bo sam koÅ›cióÅ‚ zostaÅ‚ rozebrany w 1889 * koÅ›cióÅ‚ pw. NajÅ›wiÄ™tszego Zbawiciela o wybudowany zostaÅ‚ w latach 1885-1888, w stylu neogotyckim, wzniesiony pierwotnie za wsiÄ…, na pustej wydmie, we wnÄ™trzu Å›wiÄ…tyni na uwagÄ™ zasÅ‚ugujÄ…: + protestanckie empory + krucyfiks z 1752 (przeniesiony ze starego koÅ›cióÅ‚a pw. Å›w. MikoÅ‚aja) + witraż z wyobrażeniem Chrystusa ratujÄ…cego Å›w. Piotra z morskich fal (dzieÅ‚o nowoczesne) + organy z manufaktury Völknera w Duninowie + dwa XVII-wieczne obrazy – na pierwszym przedstawiono rodzinÄ™ Kalffów u stóp Chrystusowego Krzyża (ufundowany w intencji duszy syna tej rodziny, który zginÄ…Å‚ na morzu w 1674), drugi zaÅ› przedstawia Ukrzyżowanie (ufundowany w 1652) * domki rybackie i kamieniczki z XIX/XX wieku * Warownia w ujÅ›ciu SÅ‚upi znana jako ZauÅ‚ek KapitaÅ„ski * Port Ustka – niewielka przystaÅ„ (żeglarstwo) morska w ujÅ›ciu rzeki SÅ‚upi, majÄ…ca charakter portu. Ów port morski posiada wszystkie rodzaje konstrukcji dla obsÅ‚ugi statków o niewielkich wymiarach. o miejsce po koÅ›ciele pw. Å›w. MikoÅ‚aja stojÄ…cym w tym miejscu w latach 1356-1889, maÅ‚y plac otoczony jest kamienicami, które niegdyÅ› należaÅ‚y do kapitanów statków (stÄ…d nazwa KapitaÅ„ski ZauÅ‚ek), w miejscu dawnego koÅ›cioÅ‚a, który prawdopodobnie peÅ‚niÅ‚ również funkcjÄ™ latarni morskiej poÅ‚ożono kamieÅ„ mÅ‚yÅ„ski, rosnÄ… tu również stare lipy * latarnia morska w Ustce o wybudowana w 1892 z czerwonej cegÅ‚y u nasady wschodniego falochronu, posiada oÅ›miokÄ…tnÄ… wieżę o wysokoÅ›ci 21,5 m, wysyÅ‚a Å›wiatÅ‚o na odlegÅ‚ość prawie 30km, zastÄ…piÅ‚a Å›wiatÅ‚o latarni wciÄ…ganej od 1871 na maszt stacji pilotów * Port Ustka o falochron wcinajÄ…cy siÄ™ w morze na okoÅ‚o 100 m, w Ustce istnieje również tzw. III molo bÄ™dÄ…ce pozostaÅ‚oÅ›ciÄ… po niedokoÅ„czonych planach niemieckich sprzed II wojny Å›wiatowej, kiedy to miano utworzyć z miasta drugÄ… GdyniÄ™, miÄ™dzy trzecim molem a dzisiejszym portem planowano powstanie dwóch basenów dla wielkich statków * dzielnica willowa o usytuowana zaraz za promenadÄ… i rozciÄ…gajÄ…ca siÄ™ w głąb Å›ródmieÅ›cia, na uwagÄ™ zasÅ‚ugujÄ…: + willa Red z 1890, styl wilhelmaÅ„ski, z wysokÄ… wieżą i tarasem widokowym + Dom Pracy Twórczej z 1890, styl szwajcarski, o konstrukcji ryglowej z czterokondygnacyjnÄ… wieżą * Baza Ratowników Morskich o tzw. czerwona szopa, powstaÅ‚a w 1867 ze wzglÄ™du na ówczesne liczne wypadki statków, zwÅ‚aszcza w rejonie Ustki, budynek wieÅ„czy godÅ‚o ratownicze – maltaÅ„ski krzyż * ZakÅ‚ad Przyrodoleczniczy o zbudowany w 1912 w celu leczenia chorób ukÅ‚adu oddechowego, ukÅ‚adu krążenia, przemiany materii i reumatyzmu; budynek wzniesiono w miejscu gdzie w 1877 zbudowano pierwsze usteckie Å‚azienki parowe, do Å‚azienek tÅ‚oczono morskÄ… wodÄ™, którÄ… podgrzewano i wykorzystywano do kÄ…pieli leczniczych * promenada nadmorska o jej historia siÄ™ga 1875, kiedy zaÅ‚ożono tu park z alejami spacerowymi, w spacerach i Å›niadaniach na promenadzie lubowaÅ‚ siÄ™ książę Otto von Bismarck; obecnie ustecka promenada poddawana jest rewitalizacji * zabudowa zwiÄ…zana z obsÅ‚ugÄ… letników (pensjonaty, restauracje) |
| « poprzedni artykuÅ‚ | nastÄ™pny artykuÅ‚ » |
|---|










