| Gdynia |
|
|
Gdynia – miasto na prawach powiatu położone w północnej Polsce, nad Zatoką Gdańską (odnogą Morza Bałtyckiego), w województwie pomorskim, wchodzące w skład Trójmiasta (wraz z Gdańskiem i Sopotem). Szerzej, (również z Pruszczem Gdańskim, Redą, Rumią i Wejherowem) jest elementem aglomeracji gdańskiej. Jako jedna z gmin wchodzi w skład Komunalnego Związku Gmin "Dolina Redy i Chylonki". Prawa miejskie Gdynia uzyskała 10 lutego 1926[4]. Impulsem do rozwoju miasta była budowa portu, który zbudowano w celu zapewnienia Polsce dostępu do morskich szlaków i bazy marynarki wojennej wobec niepewnej sytuacji w Wolnym Mieście Gdańsk. Sprawiło to, że w ciągu kilkunastu lat po nadaniu praw miejskich Gdynia ze wsi rybackiej przekształciła się w miasto zamieszkane przez 127 tys. osób w 1939.Gdynia znajduje się w strefie klimatu umiarkowanego, przejściowego między oceanicznym, a kontynentalnym, który modyfikowany jest pod wpływem bezpośredniego sąsiedztwa Morza Bałtyckiego. W zależności od pory roku morze podwyższa bądź obniża temperaturę powietrza w stosunku do miejscowości w głębi lądu, tzn. gdy temperatura morza jest wyższa niż powietrza to ogrzewa atmosferę, oddając ciepło i analogicznie na odwrót. Średnia temperatura w styczniu to –0,9°C, a w lipcu to +17,2°C, natomiast średnia roczna to +7,9°C. Miasto jest jednym z najbardziej nasłonecznionych miejsc w Polsce, zwłaszcza w maju i czerwcu, gdy średnie nasłonecznienie wynosi 20,66 MJ/m². Także pod względem wilgotności wykazuje większe wartości, które w miesiącach zimowych wynoszą około 82%, natomiast najmniejsze wartość notuje się w czerwcu – 74%, a także występuje większa liczba dni mglistych. W okresie rocznym największe średni poziom dobowego zachmurzenia występuję w okresie od listopada do lutego a najniższy w maju i czerwcu. Upodabnia to Gdynię do warunków występujących w pozostałej, nizinnej części Polski. Pod względem opadów największe są w lipcu – 70 mm, a najmniejsze w marcu – 23 mm. Położenie miasta w cieniu opadowym Pojezierza Pomorskiego jest przyczyną tego, że suma roczna opadu atmosferycznego jest niższa o ok. 100 mm w stosunku do reszty kraju i wynosi 535 mm. Wiatry przeważnie wieją z kierunku zachodniego i południowo-zachodniego, wykazując dużą zmienność pod względem kierunku jak i prędkości, a w okresie wiosennym szczególnie dostrzegalna jest cyrkulacja bryzowa. Ze względu na zróżnicowanie rzeźby terenu i występującego zabudowania wyróżnia się następujące obszary: * mezoklimat Wysoczyzny Gdańskiej, * mezoklimat strefy krawędziowej Wysoczyzny Gdańskiej, * mezoklimat wschodniego fragmentu Pradoliny Kaszubskiej. Gdynia posiada rozległe nadmorskie tereny spacerowe. Zalicza się do nich Molo Południowe – cumują tam jednostki muzealne – niszczyciel ORP Błyskawica oraz żaglowiec Dar Pomorza. Na Molu Południowym znajduje się także Akwarium Gdyńskie, a do Helu, Jastarni, Gdańska, Sopotu i Kaliningradu pływają z niego statki białej floty (w tym Tramwaj wodny ZKM w Gdyni). W gdyńskiej marinie prowadzone są szkolenia żeglarskie, można także czarterować jachty. Trasy spacerowe mieszkańców to Bulwar Nadmorski oraz kilka kilometrów piaszczystych plaż, które ciągną się do Sopotu i dalej do Gdańska. Dostępny jest również port – przy Nabrzeżu Francuskim, gdzie stawały polskie transatlantyki, w sezonie cumują duże wycieczkowce. Okolice Kapitanatu Portu są dostępne dla każdego. Z Nabrzeża Pilotowego można obserwować wchodzące i wychodzące statki oraz rzucić okiem na port wojenny na Oksywiu. Panoramę Gdyni podziwiać można z Kamiennej Góry, willowo-parkowej dzielnicy Gdyni. W północnej części miasta – w dzielnicy Babie Doły, przy brzegu, znajdują się ruiny niemieckiej torpedowni (druga torpedownia na Oksywiu należy do Marynarki Wojennej). Do niedawna kąpiel gdyńskiej części zatoki groziła komplikacjami dermatologicznymi, w ostatnich latach jednak sytuacja się poprawiła i można pływać bez obaw. Wyjątkiem są okresy występowania toksycznych sinic (najczęściej w sierpniu). Gdynia jest dobrze skomunikowana z resztą Trójmiasta – kolejką SKM z Gdyni Głównej jedzie się – do Sopotu 14 minut, a do Gdańska 35 minut. Posiada także stale rozbudowywaną sieć trolejbusową, co w skali polskiej jest obecnie rzadkością. W administracyjnych granicach Gdyni jak i wokół miasta znajdują się lasy i tereny zielone oraz pagórkowaty krajobraz, będący pozostałością pradoliny. Hotele Baza hotelowa miasta Gdyni w 2008 składała się z 1 obiektu czterogwiazdkowego (Hotel Nadmorski), 5 obiektów trzygwiazdkowych (Hotel Kuracyjny, Hotel Willa Lubicz, Orbis Gdynia, Hotel Blick, Hotel Hotton), 5 obiektów dwugwiazdkowych (Hotel Antares, Hotel Antracyt, Hotel Dom Marynarza, Hotel Neptun, Hotel Witomino) oraz obiektów nieskategoryzowanych (Dworek Mitro, Villa Gdynia itp). Szlaki Szlak Trójmiejski (45,9 km) → trasa: Gdynia Dworzec PKP - Gdańsk Dworzec PKP Szlak Wejherowski (55 km) → trasa: Sopot Kamienny Potok SKM – Wejherowo Dworzec PKP Szlak Zagórskiej Strugi (56 km) → trasa: Gdynia Wzgórze Św. Maksymiliana SKM – Wejherowo Dworzec PKP Szlak Źródło Marii (10,5 km) → trasa: Gdynia Wielki Kack - Gdańsk Osowa PKP Ścieżki rowerowe Ścieżki na terenach leśnych * Bernardowo-Orłowo (4,5 km) * Bernardowo-Mały Kack (4,8 km) * Chwarzno – Działki Leśne (3,4 km) * Dąbrowa – Chwarzno (2,9 km) * Demptowo – Chwarzno (3,1 km) * Gołębiewo – plaża Gdynia (5,6 km) * Karwiny – Obwodnica (4,2 km) * Osowa – Źródło Marii (4,4 km) * Polanka Redłowska – Orłowo (3,4 km) * Pustki Cisowskie – Cisowa (4,4 km) * Wiczlino – Chwarzno (2,6 km) * Wielki Kack – Dąbrowa (8,7 km) * Wielki Kack – Osowa (4,4 km) * Wielki Kack – Witomino Leśniczówka (3,1 km) * Witomino – Chwarzno (3,7 km) * Witomino – Demptowo (3,6 km) Łącznie: 66,8 km Parki i rezerwaty Trójmiejski Park Krajobrazowy Został utworzony w 1979. Jego ogólna powierzchnia wynosi 20.104 ha. Park obejmuje część wysoczyzny morenowej wraz z jej strefą krawędziową, w obrębie której występują liczne rozcięcia erozyjne z bardzo atrakcyjnymi geomorfologicznie i krajobrazowo dolinami. Występującymi najczęściej zbiorowiskami roślinności są fitocenozy lasów bukowo-dębowych, bukowych i grądowych, w dnach rozcięć spotyka się lasy łęgowe olszowo – jesionowe. Na terenie Parku w granicach administracyjnych Gdyni znajdują się dwa rezerwaty przyrody i kilkanaście pomników przyrody. Położenie Parku i nagromadzenie w nim obiektów przyrodniczych czyni go jednym z najbardziej interesujących rejonów dla badań przyrodniczych i ochrony środowiska. Rezerwat Kępa Redłowska Stanowi utworzony w 1938 rezerwat krajobrazowy o powierzchni 118,16 ha. Położony w granicach administracyjnych Gdyni, między Orłowem a Kamienną Górą. Celem ochrony jest zachowanie naturalnych lasów bukowych oraz stanowisk jarzęba szwedzkiego. Rezerwat daje możliwość obserwacji panoramy Gdyni, występowanie charakterystycznych roślin (rokitnik zwyczajny) oraz uwarunkowania do obserwowania procesów abrazji morskiej. Jest to pierwszy rezerwat utworzony w byłym województwie gdańskim i jeden z najstarszych w Polsce. Rezerwat przyrody Kacze Łęgi Jest to rezerwat leśno – florystyczny o powierzchni 8,97 ha utworzony w 1983, leżący w dolinie rzeki Kaczej. Obejmuje odcinek potoku z niewielkim dopływem oraz dobrze zachowany fragment lasu łęgowego z okazałym drzewostanem i wieloma drzewami pomnikowymi. Rezerwat chroni pozostałość dawnej szaty roślinnej dolin rzecznych (łęg wiązowy) w formie typowej dla roślinności dna dolin niewielkich rzek. Rezerwat Cisowa Rezerwat leśny o powierzchni 24,76 ha, utworzony w 1983 w celu zachowania fragmentów buczyny i łęgu jesionowo – olszowego oraz stanowisk roślin chronionych i rzadkich. Klify Strukturami przyrodniczymi występującymi tylko w strefie nadmorskiej a także najbardziej naturalnymi miejscami pierwotnymi są klify. Warunki siedliskowe spowodowały wykształcenie tu fitocenoz z wieloma gatunkami roślin rzadkich i chronionych. Klify aktywne, w szczególności Klif Orłowski, stanowią naoczne źródło wiedzy geologicznej. Zarówno klify aktywne jak i martwe posiadają walory krajobrazowe, co może je kwalifikować do ochrony także jako zespoły przyrodniczo-krajobrazowe. Klif Redłowski ma wysokość 60 m. Miasto – ogród Kamienna Góra Zespół obejmuje obszar Kamiennej Góry, na który składają się park "Kamienna Góra", skarpy klifów od strony Zatoki oraz dzielnica domów jednorodzinnych – rezydencji pochodzących głównie z okresu międzywojennego. Na terenach zielonych występują fragmenty naturalnych drzewostanów porastających klify i niektóre fragmenty zboczy. Wśród drzew dominują buki, klony, często spotyka się dęby, czereśnie, jarzębiny i graby. Licznie występują drzewa i krzewy gatunków i odmian ozdobnych, np. klon jesionolistny, cypryśniki, żywotniki, cisy i jałowce. Wśród terenów zielonych duże obszary zajmują skwery i zieleńce. Ten fragment Gdyni zaliczany jest do dobrze zagospodarowanych. Zespół dworsko-parkowy Znajduje się przy ul. Folwarcznej 2 w Orłowie. Drzewostan tworzą w nim głównie drzewa rodzime jak: buki, klony, graby, olsze, wierzby, cisy i topole a z gatunków obcych występują tu między innymi kasztanowce, daglezje i grochodrzewy. Na jego terenie znajdują się dwa pomniki przyrody (kasztanowce) oraz wiele drzew o rozmiarach drzew pomnikowych (np. buk o średnicy 135 cm.). Zespół dworsko-parkowy Kolibki Umiejscowiony jest przy al. Zwycięstwa 291 (Orłowo – Kolibki). W skład jego wchodzą – zespół budynków i tzw. "Park Marysieńki". Obecnie jest tu szkółka jeździecka. Wśród drzew występujących na tym terenie dominują gatunki rodzimego pochodzenia (klon zwyczajny, buk zwyczajny, dąb szypułkowy, lipa drobnolistna, jesion wyniosły, klon, jawor) z niewielką domieszką drzew obcych (np. kasztanowiec). We wschodniej części parku występuje także bardzo stary jesion wyniosły, posiadający rozmiary drzewa pomnikowego (średnica 173 cm). Skwer Plymouth Położony jest u zbiegu Ulicy Świętojańskiej i Alei Piłsudskiego, naprzeciwko gmachu Urzędu Miasta. Swoją nazwę zawdzięcza jednemu z siostrzanych miast - brytyjskiemu Plymouth. W nawiązaniu do nazwy skweru w jego krajobraz wkomponowane zostały żonkile sprowadzone z Anglii oraz charakterystyczna brytyjska budka telefoniczna. Park Rady Europy Jest to obszar zieleni położony między Teatrem Muzycznym a Skwerek Kościuszkim, nieopodal Hotelu Gdynia. Łączy on miasto z Bulwarem Nadmorskim i miejską plażą. Gdynia jest młodym miastem, więc nie posiada zabudowy reprezentującej style architektoniczne takie jak gotyk, renesans lub barok. Ukształtowane w dwudziestoleciu międzywojennym Śródmieście posiada wiele zachowanych bądź odbudowanych budynków. Są one przykładami modernizmu jak budynek biurowy PLO. Modernizm cechował się białymi elewacjami budynków, co sprawiło, że przedwojenna Gdynia nosiła miano "białego miasta". Znajdujący się w Śródmieściu Budynek Banku Polskiego prezentuje klasycyzm akademicki. Ten styl, zaistniały w mieście w latach 20. XX wieku, uzewnętrzniają zdobienia kolumnami, gzymsami, pilastrami i tympanonami. Kręgosłupem centralnej części miasta, wokół których przedwojenna zabudowa powstawała, były ulice 10 Lutego i Świętojańska. Wille mieszkalne na Kamiennej Górze są przykładem historycyzmu w odmianie stylu dworkowego. W czasie II wojny światowej zabudowa centrum nie uległa poważniejszym uszkodzeniom. Zniszczona była zabudowa portu, w wyniku nalotów alianckich. Były one efektem umiejscowienia w Gdyni przez okupanta bazy Kriegsmarine. Lata 70 i 80 XX wieku przyniosły pojawienie się osiedli bloków z wielkiej płyty. Większość ich ulokowano w Karwinach, Chyloni, Oksywiu i Obłużu oraz w mniejszym natężeniu w innych dzielnicach miasta. Obecnie większość z nich została ocieplona i odnowiono im elewacje. Po 1989 w mieście wznoszone są obiekty o architekturze wyróżniającej je spośród otoczenia. Przykładem jest wybudowane w 1998 Centrum Handlowe "Batory", którego boczne skrzydło ma kształt kadłuba statku. W nowoczesną architekturę wpisuje się również hala widowiskowo-sportowa o wyglądzie kopca ziemnego z dachem podtrzymywanym stalową łukową belką. Przyszłość rysuje się w planach rewitalizacji Międzytorza wraz z zmianą jego charakteru[20]. Są również plany rozbudowy basenu jachtowego i przeobrażenie okolic Teatru muzycznego w kulturalne centrum Gdyni Najstarszym budynkiem jest XIII-wieczny kościół pw. św. Michała Archanioła na Oksywiu. Funkcjonował on jako jedyna świątynia dla mieszkańców wioski Oksywie i był przez długi czas jedynym obiektem, który powstał w czasach historycznych. Zabudowania, mające obecnie status zabytków, zaczęły się pojawiać w XIX wieku w Orłowie i Małym Kacku. Nadanie praw miejskich Gdyni i jego rozbudowa przyniosła pojawienie się zabytków, stanowiących dziś większość budowli o tym charakterze. Zaliczone zostało do nich całe Śródmieście, zabudowania willowe na Kamiennej Górze czy Orłowie. Wpisane są na listę zabytków nieruchomych. Dzięki temu większość z nich była i jest odnawiana. Pośród niezabytkowych budowli w Gdyni znaleźć można pomniki rozmieszczone najliczniej w centrum miasta. Najlepiej dostrzegalnymi przez mieszkańców i turystów pomnikami są pomnik Josepha Conrada na końcu Skweru Kościuszki czy oba pomniki Ofiar Grudnia 1970. Atrakcją dla turystów jest też taras widokowy na wieży telekomunikacyjnej na Górze Donas w dzielnicy Dąbrowa. Tę samą funkcję do niedawna pełniła wieża widokowa nieopodal Wyższej Szkoły Administracji i Biznesu. Po okresie popadania w ruinę została zdemontowana. Ciekawostki * Według raportu przedstawionego w 2007 przez prof. Janusza Czapińskiego na podstawie badań[25], standard życia w Gdyni jest najwyższy w Polsce. * Nazwę miasta noszą lub nosiły następujące statki i okręty: o ORP Gdynia – statek wycieczkowy, w przededniu II wojny światowej wcielony do Marynarki Wojennej jako okręt-baza; o ORP Gdynia – statek pasażerki, w latach 1939-41 w Marynarce Wojennej; o ORP Gdynia – kuter rakietowy służący w MW w latach 1965-89; o M/V Gdynia – kontenerowiec, własność szczecińskiego armatora Euroafrica. Obecnie jednostka pływa pod nazwa M/V Topaz. |
| « poprzedni artykuł | następny artykuł » |
|---|
