| Frombork |
|
|
Frombork (niem. Frauenburg, Å‚ac. Castrum Dominae Nostrae) - miasto w woj. warmiÅ„sko-mazurskim, w powiecie braniewskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Frombork. Jest poÅ‚ożony na Równinie WarmiÅ„skiej, nad Zalewem WiÅ›lanym. W miejscowoÅ›ci znajduje siÄ™ port morski oraz morskie przejÅ›cie graniczne. W roku 1275 kiedy po kolejnym powstaniu Prusów doszczÄ™tnie spalono katedrÄ™ w Braniewie biskup warmiÅ„ski Henryk Fleming postanowiÅ‚ przenieść kapitułę warmiÅ„skÄ… i wybudować katedrÄ™ we Fromborku. PowstaÅ‚y w wyniku tego wyboru w ostatniej ćwierci wieku XIII kompleks osadniczy skÅ‚adaÅ‚ siÄ™ z dwóch, caÅ‚kowicie od siebie niezależnych, jednostek: zespoÅ‚u katedralnego na wzgórzu i miasta nad brzegiem Zalewu WiÅ›lanego. Każda z nich posiadaÅ‚a odmienne podstawy prawne. Dopiero w koÅ„cu wieku XIX tarasy górny i dolny powiÄ…zano w jeden zespóÅ‚, natomiast w roku 1926 Wzgórze Katedralne i miasto połączone zostaÅ‚y administracyjnie.Pierwsza wzmianka źródÅ‚owa o formujÄ…cym siÄ™ u stóp Wzgórza miasteczku pochodzi z 1278. Badania archeologiczne nie potwierdziÅ‚y istnienia tutaj wczeÅ›niejszego osadnictwa. NazwÄ™ przyjÄ™to od NajÅ›wiÄ™tszej Marii Panny, patronki katedry. Osadnicy niemieccy nazywali je - Frauenburg, a kanonicy warmiÅ„scy w swoich dokumentach pisali Castrum Dominae Nostrae - Gród Naszej Pani. Ona też zajęła miejsce w herbach miasta i kapituÅ‚y. WedÅ‚ug innych podaÅ„, owa "Nasza Pani" to wdowa, która odziedziczyÅ‚a wiele bogactw po zmarÅ‚ym mężu i przekazaÅ‚a je na budowÄ™ katedry. W tradycji polskiej miasto od dawna nazywano Fromborkiem. PoczÄ…tkowo stanowiÅ‚o wÅ‚asność biskupów warmiÅ„skich, od roku 1320 należaÅ‚o do kapituÅ‚y. Zwane byÅ‚o wówczas Civitas Warmiensis (miasto warmiÅ„skie). Tak też byÅ‚o w istocie, gdyż Frombork byÅ‚ stolicÄ… Warmii. PierwszÄ… udokumentowanÄ… datÄ… nadania praw miejskich jest rok 1310. We Fromborku przebywaÅ‚ MikoÅ‚aj Kopernik, który jako kanonik kapituÅ‚y warmiÅ„skiej żyÅ‚ i pracowaÅ‚ na Wzgórzu Katedralnym niemal nieprzerwanie od roku 1510 do dnia swojej Å›mierci w maju 1543 roku. WÅ‚aÅ›nie tutaj MikoÅ‚aj Kopernik opracowaÅ‚ "De Revolutionibus", dzieÅ‚o które odmieniÅ‚o dotychczasowe pojÄ™cia o wszechÅ›wiecie. ZespóÅ‚ katedralny na wzgórzu jest klejnotem architektury na Warmii i miejscem gdzie pochowano MikoÅ‚aja Kopernika. W roku 1772, po pierwszym rozbiorze Polski, miasto przejÄ…Å‚ rzÄ…d pruski. Po zakoÅ„czeniu drugiej wojny Å›wiatowej z powodu znacznych zniszczeÅ„ i niewielkiej liczby mieszkaÅ„ców pozbawiono Frombork praw miejskich. OdzyskaÅ‚ je dopiero w roku 1959. Od czasów zaÅ‚ożenia życie mieszkaÅ„ców miasta wiÄ…zaÅ‚o siÄ™ gÅ‚ównie z ryboÅ‚ówstwem i rolnictwem. Z biegiem lat powstawaÅ‚y tutaj warsztaty rzemieÅ›lnicze Å›wiadczÄ…ce gÅ‚ównie usÅ‚ugi dla kanoników i sÅ‚użby koÅ›cielnej. Już w Å›redniowieczu wymieniano funkcjonowanie we Fromborku cechów krawców, piekarzy, piwowarów oraz gildii rybackiej. Po kilkakrotnych zniszczeniach zabudowy miejskiej w czasie wojen szwedzkich rozpoczyna siÄ™ w drugiej poÅ‚owie wieku XVII upadek gospodarczy. Pewne ożywienie daje siÄ™ zauważyć po roku 1837, kiedy przeniesiono tutaj siedzibÄ™ biskupstwa. Rozwój turystyki, który nastÄ…piÅ‚ w koÅ„cu wieku XIX, spowodowany m.in. uruchomieniem w roku 1899 linii kolejowej, sprzyjaÅ‚ dalszemu rozwojowi miasteczka jako znaczÄ…cego już oÅ›rodka turystyczno-wypoczynkowego. PowstaÅ‚o wówczas kilka hoteli, gospód i pensjonatów. Zarówno warownia katedralna, otaczajÄ…ce jÄ… kanonie, jak i miasto czÄ™sto niszczono w licznych wojnach. II wojna Å›wiatowa szczególnie ciężko doÅ›wiadczyÅ‚a miasto. Front przetoczyÅ‚ siÄ™ dolnym tarasem, dlatego Wzgórze Katedralne poniosÅ‚o mniejsze straty. Po zakoÅ„czeniu wojny Frombork po 173 latach powróciÅ‚ do Polski. W roku 1946, podjÄ™to decyzjÄ™ o zorganizowaniu Muzeum MikoÅ‚aja Kopernika. Muzeum to udostÄ™pniono zwiedzajÄ…cym we wrzeÅ›niu 1948. W latach 1966-1973 prowadzono odbudowÄ™ Fromborka, w ramach akcji ZwiÄ…zku Harcerstwa Polskiego pod kryptonimem "Operacja 1001 Frombork". 2391 instruktorów i harcerzy za swojÄ… nienagannÄ… pracÄ™, trwajÄ…cÄ… co najmniej trzy turnusy, otrzymaÅ‚o najwyższe wyróżnienie - tytuÅ‚ Honorowego Obywatela Fromborka (HOF). "Operacja 1001 Frombork" przygotowywaÅ‚a obchody 500. rocznicy urodzin Kopernika. Zabytki Wzgórze Katedralne * ZespóÅ‚ katedralny na wzgórzu zÅ‚ożony z katedry i obwarowaÅ„ katedralnych, otoczony budynkami dawnych kanonii o Bazylika Archikatedralna WniebowziÄ™cia NMP i Å›w. Andrzeja o Wieża Radziejowskiego, w której znajduje siÄ™ wahadÅ‚o Foucaulta) o Prywatna wieża Kopernika, bÄ™dÄ…ca niegdyÅ› jego obserwatorium o Muzeum MikoÅ‚aja Kopernika o 6 kanonii zewnÄ™trznych z XVII-XVIII w. * Cmentarz kanonicki * Nowy paÅ‚ac biskupi * Dawny koÅ›cióÅ‚ parafialny Å›w. MikoÅ‚aja * ZespóÅ‚ poszpitalny Å›w. Ducha i kaplica Å›w. Anny - Muzeum Historii Medycyny * KoÅ›cióÅ‚ poewangelicki, obecnie pogrzebowy * Kapliczka przydrożna Å›w. Jerzego przy ul. Braniewskiej * Baszta Å»eglarska z XV w. * Wieża wodociÄ…gowa z XVI w, przebudowana w XVII-XVIII w. * KanaÅ‚ wodny z XV w. * Domy z XVII-XVIII w. Ciekawostki * U podnóża Wzgórza katedralnego roÅ›nie limba syberyjska tzw. "samosiejka", unikat w skali europejskiej, drzewo to nie wystÄ™puje w tym klimacie, na tej szerokoÅ›ci geograficznej i w Europie.[potrzebne źródÅ‚o] * We Fromborku i okolicach toczy siÄ™ akcja powieÅ›ci Zbigniewa Nienackiego z serii Pan Samochodzik zatytuÅ‚owana Pan Samochodzik i zagadki Fromborka. * We Fromborku toczy siÄ™ akcja polskiego filmu "Królowa pszczóÅ‚" (wystÄ™puje min. Z. Maklakiewicz) Turystyka Turystyka jest jednym z najważniejszych źródeÅ‚ dochodu mieszkaÅ„ców Fromborka. GÅ‚ównymi atutami tego miasta sÄ…: spokój oraz zabytki oraz dobre zaplecze hotelowo- gastronomiczne. Miasto jest również dobrÄ… bazÄ… turystycznÄ… do wycieczek w okolice Fromborka. GÅ‚ówne atrakcje turystyczne miasta i okolic to rejsy po Zalewie WiÅ›lanym, punkty widokowe, umocnienia pozostaÅ‚e po II wojnie Å›wiatowej, obserwatorium astronomiczne. We Fromborku odbywa siÄ™ corocznie MiÄ™dzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej. |
| « poprzedni artykuÅ‚ | nastÄ™pny artykuÅ‚ » |
|---|










