| Brzesko |
|
|
Brzesko – miasto w woj. małopolskim, w powiecie brzeskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Brzesko położone na Podgórzu Wiśnickim, nad rzeką Uszwicą. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. tarnowskiego. Znajduje się tam znany Browar Okocim, założony przez Jana Ewangelistę Goetza w 1845 r. Przemysł metalowy, paszowy. Neobarokowy kompleks pałacowo-parkowy Goetzów z XIX w. oraz kościół pw. św. Jakuba z XIV w. Zabytkowe cmentarze: wojskowe z czasów I wojny światowej (nr 275 i 276) i brzeski cmentarz wyznania mojżeszowego z ok. trzystoma nagrobkami. W 1904 r. Brzesko nawiedził pożar, który zniszczył znaczną część zabudowy miasta. Historia [edytuj]Prehistoria i starożytność [edytuj] Prawdopodobnie najstarsze pozostałości pradziejowych myśliwych na terenie obecnego miasta Brzeska pochodzą z epoki mezolitu. Odnaleziono tutaj charakterystyczne wyroby krzemienne, służące za narzędzia pierwszym mieszkańcom tych terenów. Szybki rozwój gospodarki wpłynął na dalsze zasiedlanie, w początkach neolitu przybyły większe gromady hodowców i rolników. Pozostałości osad odnaleziono na terenie Okocimia, Poręby Spytkowskiej, Jasienia, a także bardziej na południe – Biesiadek, Lewniowej i Gosprzydowej (Gmina Gnojnik). Liczne stanowiska wczesnorolniczych kultur dostarczyły wielu odkryć archeologom – naczyń i kamiennych narzędzi. Ilość odkryć czyni Brzesko jednym z ważniejszych ośrodków cywilizacji wczesnorolniczej na ziemiach polskich. Sposób uprawy ziemi z zastosowaniem sprzężanej orki wprowadziła ludność kultury pucharów lejkowatych, która przybyła tu w późniejszych stuleciach neolitu. Przyczyniło się to do dalszego rozwoju rolnictwa i osadnictwa. Wyjałowienie ziemi przyczyniło się jednak do jego poważnego kryzysu, w epoce brązu. W II–III w. n.e. nastąpił ponowny rozwój osadnictwa. W późnej fazie okresu rzymskiego na terenie Jadownik, Okocimia i Jasienia istniały tutaj osady ludności kultury przeworskiej. Jeszcze w XIX w. znaleziono w Brzesku rzymskie monety. Średniowiecze [edytuj] Miasto lokowane było przez Spytka II Melsztyńskiego, kasztelana bieckiego, za zgodą królowej Jadwigi, która w 1385 roku wydała akt lokacyjny na prawie magdeburskim. I rozpoczął się proces urbanizacji oraz kształtowania szlaków komunikacyjnych, które obecnie funkcjonują. Zachował się też średniowieczny układ urbanistyczny z kwadratowym rynkiem i gotyckim kościołem p.w. św. Jakuba z 1447 r. W 1386 r. mieszczanie brzescy trudniący się handlem i rzemiosłem zostali zwolnieni z ceł i myt. W 1440 r. Grzegorz z Sanoka ufundował szpital dla ubogich w Brzesku. Nowożytność i czasy najnowsze [edytuj] W 1910 zorganizowano Stałą Drużynę Sokoła i przekształcono ją w 1914 r. w Polową Drużynę Sokolą oraz utworzeno „ Strzelca" 1 sierpnia 1914 r., gdy wybuchła wojna serbsko – austro- węgierska , która w ciągu tygodnia przekształciła się w pierwsza wojnę światową, w Brzesku wydarzenia te poprzedziła mobilizacja do armii austriacko - węgierskiej. Członkowie Polowej Drużyny Sokolej przygotowywali się do wojny z Rosją , odbywając ćwiczenia z zakresu musztry bojowej z użyciem broni palnej. Kiedy zorganizowano SDS Towarzystwem Gimnastycznym „ Sokół” kierował Piotr Górski / prezes/, Zygmunt Sozański / wiceprezes/, Władysław Cyga /I wiceprezes/, Włodzimierz Albinowski / gospodarz/, Stefan Sukiennik i Szczęsny Chrapczyński. Pod ich kierunkiem „ Sokół” i społeczeństwo powiatu brzeskiego zakupiło dla plutonu brzeskiego 20 karabinów marki Manlicher, które przekazało dla PDS. Właściciel zamku w Brzesku Jan Ewangelista Goetz, Julian Kodrębski i Józef Neuman założyli w tu spółkę zalążek Browaru w Okocimiu w 1845 r. W 1856 r. wybudowano kolej Kraków - Dębica - Lwów Zabytki [edytuj] * Kościół pw. św. Jakuba Apostoła w Brzesku * Browar Okocim * Rynek w Brzesku Ratusz Ceglany, piętrowy Ratusz z wieżą, zaprojektowany przez Gabriela Niewiadomskiego, w stylu neogotyckim, pochodzący z 1909 r. Ratusz w Brzesku mieści się przy ulicy Kościuszki. Jest jednym z najstarszych obiektów zabytkowo-historycznych mieszczących się w centrum Brzeska. W chwili obecnej mieści się tam Miejski Ośrodek Kultury. Pałac Goetza – dawna siedziba Goetzów Okocimskich, właścicieli i twórców Browaru Okocim, znajdująca się w Brzesku. Później wieloletnia siedziba Liceum Ogólnokształcącego, Liceum Ekonomicznego i innych szkół. Pierwsze zajęcia szkolne w pałacu odbyły się 12 kwietnia 1945 r. Obecnie zabytkowy (w dużej części drewniany, z holem myśliwskim, gdzie na ścianach wiszą poroża jeleni, głowy dzików, łosi i innych zwierząt łownych, w tym wielu już wymarłych gatunków, oraz nie mniej znaną palmiarnią z wyjątkowym okazem groty wykonanej ze skał wulkanicznych, oraz zabytkową, prywatną kaplicą, oryginalnymi drewnianymi schodami i stylową biblioteką) gmach niszczał, przez nikogo nie zagospodarowany od 2002 roku. 30 listopada 2007 r. powrócił do potomków rodziny Goetz'ów, wykupiony na nowo od Państwa. Cmentarz Wojskowy w Brzesku [edytuj] Zabytkowy cmentarz wojskowy, znajdujący się w Brzesku przy ul. Czarnowiejskiej. Pochodzi on z czasów I wojny światowej. Jest miejscem pochówku 441 żołnierzy austro-węgierskich, 3 niemieckich i 63 rosyjskich. Przylega do ściany południowej cmentarza żydowskiego. Ogrodzony kamiennym murem, z wysoką bramą z półokrągłymi wrotami z drewna, z płaskorzeźbami orłów, po której obu stronach, od wewnętrznej części znajdują się altany kontemplacyjne. Naprzeciw wejścia, na końcu cmentarza znajduje się ściana o charakterze pomnika, z kamiennym krzyżem z datą 1914–1915, pośrodku niej znajduje się zaś tablica inskrypcyjna głosząca w trzech językach: "WY COŚCIE PADLI ZA OJCZYZNĘ W BOJU WRÓG CZY PRZYJACIEL – DOKONAWSZY CZYNU ŚPIJCIE ZŁĄCZENI W TEJ ZIEMI POKOJU – ZARÓWNO ZDOBI WAS WIENIEC WAWRZYNU" Cmentarz został zaprojektowany przez Roberta Motkę, austriackiego porucznika-architekta, autora projektów wielu cmentarzy, a także pomników i kaplic. Najważniejsze elementy to: ściana szczytowa z tablicą inskrypcyjną, zespół bramny, centralny monument oraz zbiorowa mogiła z pomnikiem z granitu. |
| « poprzedni artykuł | następny artykuł » |
|---|
