|
Krosno – miasto na prawach powiatu – powiat grodzki w województwie podkarpackim, i siedziba władz powiatu krośnieńskiego, obejmującego zasięgiem tereny dziewięciu okolicznych gmin o dużo mniejszym poziomie zaludnienia. Stolica województwa krośnieńskiego od 30 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998 r. Znajduje się w Euroregionie Karpackim, w skład którego wchodzą przygraniczne tereny Polski, Słowacji, Ukrainy, Węgier i Rumunii. Węgier i Rumunii.
Geografia
Krosno – miasto w południowo-wschodniej Polsce, w województwie podkarpackim, przy ujściu rzeki Lubatówki do Wisłoka, na obszarze Kotliny Jasielsko-Krośnieńskiej, wchodzącej w skład Pogórza Środkowobeskidzkiego, określanego jako Beskid Niski. Krosno określano jako "parva Cracovia" – czyli "małym Krakowem", a to dlatego, że krośnieński Rynek z renesansowymi sukiennicami, podobny jest do krakowskiego Starego Miasta i ze względu na wysoki poziom życia umysłowego miasta, posiadającego wielu studentów i to zdolnych, którzy często zdobywają tytuły profesorskie. O celowości porównywania do Krakowa świadczy umieszczenie widoku Krosna, w miedziorycie Georga Brauna (1541-1622) i Franza Hogenberga (ok. 1535-1590), w dziele Civitates orbis terrarum (Miasta świata wydanym w 1617 r. w Kolonii), w towarzystwie: Krakowa, Poznania, Warszawy, Zamościa, czy w dziele: Andreasa Cellariusa (1596-1665) z 1659 r. "Regni Poloniae Magnique Ducatus Lithuanie Novissima Descriptio", wydanym w Amsterdamie.
Kotlina Krośnieńska od zachodu graniczy z doliną Jasiołki i niewielkimi przełęczami, z Kotliną Jasielską, a na wschodzie łączy się doliną Wisłoka i z Kotliną Zarszynską. Nad Krosnem wznosi się od północy tzw. Pasmo Odrzykońskie, z wyróżniającymi się kulminacjami Królewskiej Góry (534 m n.p.m.) i Suchej Góry (585 m n.p.m.). U podnóża pierwszej, znajduje się Zamek "Kamieniec", a na szczycie drugiej wieża przekaźnikowa stacji telewizyjnej. Do krośnieńskiego bogactwa oprócz ropy naftowej, piaskowca, glinek, zaliczamy źródła mineralne, które występują w dzielnicy Białobrzegi, jako siarkowo-wodorowe, na Zawodziu siarczany i solanki o dużym stężeniu, oraz w innych dzielnicach solanki o różnym składzie chemicznym.
Krosno – w widłach Wisłoka i Lubatówki, stanowiło regularny, zwarty układ urbanistyczny z czworokątnym Rynkiem i wychodzącą z niego rozplanowaną siecią ulic. Z Rynku wybiegały symetrycznie w kierunkach na południe i północ po trzy ulice, które zbiegały się przy bramach miejskich.
Krosno urzeka pięknem średniowiecznych kościołów i zabytkowych kamieniczek, usytuowanych głównie w obrębie Rynku, który mieści się na wzniesieniu ok. 277 m n.p.m. Krosno należy do Zagłębia Naftowego Jasielsko-Krośnieńskiego i słynie też z hut szkła i z lotnictwa.
Zabytki - Krośnieński rynek nocą
- Ratusz i studnia na krośnieńskim rynku
- Krośnieńskie "Podcienia" nocą
- Kościół Kapucynów
- Kościół Farny
- Budynek Orbisu w Krośnie.
- Pomnik Józefa Piłsudskiego
- Wieża Kościoła Farnego
- Południowe podcienia
Zabytkowe kościoły Krosna
Kościół oo.Franciszkanów w Krośnie
* Kościół Farny pod wezwaniem św. Trójcy
* Kościół i Klasztor oo. Franciszkanów
* Kościół św. Wojciecha
* Kościół i Klasztor oo. Kapucynów
* Kaplica Emaus przy ul. Kletówka.
* Kościół NMP Królowej Polski
* Kościół św. Piotra i św. Jana z Dukli poświęcony przez Ojca św. w czerwcu 1997 r., gdzie znajduje się stół, przy którym Jan Paweł II odprawiał na lotnisku Mszę św. i wiele innych związanych z nim pamiątek, oraz relikwie św. Jana z Dukli i św. Faustyny Kowalskiej. Świątynia ta wybudowana została przy Szlaku Węgierskim nad Lubatówką, prowadzącym z Węgier, ul. Grodzką, do Bramy Węgierskiej, którym wg legendy szedł św. Wojciech, św. Jan z Dukli i św. Królowa Jadwiga, w miejscu bratobójczych walk w czasie I wojny światowej.
* Klasztor Jezuitów - wzniesiony w latach 1660-1667, w wyniku fundacji Stanisława Zaremby, Bobolów i Balów. Częściowo wykorzystano fortyfikację miejska nad rzeką Lubatówką. Przez stulecie mieścił uczelnię jezuicką o wysokim poziomem nauczania. Czworobok dziedzińca zamykał od północy (zburzony w r.1807) kościół jezuitów pw. Niepokalanego Poczęcia N.P. Marii – jedna z 7 świątyń w mieście do połowy XVII wieku. Po kasacie zakonu przez zaborcę, w roku 1773, mieściła się tu szkołę, a potem szpital wojskowy. Po pożarze, w roku 1849 odbudowany w XIX wieku. Teraz siedziba Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Krośnie.
Związani z kolegium w Krośnie :
o ks. prof. Stanisław Mniszek pierwszy rektor Kolegium,
o ks. prof. Krzysztof Gruszczyński, rektor w l. 1679-1683,
o ks. Rafał Modlibowski (1740-1797) wykładowca filozofii ok. 1772 r., konfederat, poeta
o o.Rafał Skrzynecki (1714 - 1788) - jezuita, historyk, polonista, tłumacz, rektor Kolegium w Krośnie w 1767, autor dzieł historycznych
o Kazimierz Ostrowski – filozof, reformator jezuickiego szkolnictwa w Polsce, (4 III 1669 -4 VII 1732) prof. retoryki w Krośnie (1697–1698):
o Jan Radomiński (1687-1756)-jezuita, spowiednik królewski Katarzyny Leszczyńskiej, filozof, uczeń i wykładowca w Kolegium w Krośnie
o Kazimierz Czyżewski - (1673-1746 w Krośnie), filozof i teolog, jezuita, rektor kolegium w Toruniu
o o.Kasper Niesiecki - (1682- 1744) - uczeń Kolegium w Krośnie, heraldyk, jezuita, leksykograf, pisarz, teolog, kaznodzieja.
o Ewaryst Andrzej Kuropatnicki, (1734-1788) – w celu ochrony zbiorów Kolegium, nabył je i umieścił w w Tarnowcu i w Lipinkach
* Zabytkowe pałace i kamienice Krosna
* Zabytkowe cmentarze Krosna
Transport
Tranzyt
Przez Krosno przebiegają:
* droga krajowa nr 28 (Zator – Medyka), która w Miejscu Piastowym 2 km od granicy miasta krzyżuje się z drogą krajową nr 9 (E371) (Barwinek – Radom), która do roku 2013 ma zostać przebudowana na drogę ekspresową S19,
* droga wojewódzka nr 990 (Krosno – Twierdza)
* droga wojewódzka nr 991 (Krosno – Lutcza),
* linia kolejowa (dawna Kolej Transwersalna) Zwardoń – Przełęcz Łupkowska
Lotniska
Lotnisko w Krośnie
Jest to jedno z największych lotnisk trawiastych w Europie, które należy od 2008 roku do miasta Krosna, a jest użytkowane przez Aeroklub Podkarpacki. Obecnie trwają prace związane z pozyskaniem funduszy na wybudowanie pasa startowego dla samolotów pasażerskich oraz terminalu odpraw.
Lotnisko Międzynarodowy Port Lotniczy Rzeszów-Jasionka
Najbliższe lotnisko obsługujące linie pasażerskie znajduje się w stolicy województwa podkarpackiego w Rzeszowie, które posiada drugi co do długości pas startowy w Polsce.
Komunikacja międzynarodowa, międzymiastowa i powiatowa
Krosno posiada dobrze rozwiniętą sieć połączeń międzymiastowych, które realizuje głównie PKS SA w Krośnie (m.in. Warszawa, Łódź, Kraków, Lublin) oraz poprzez rozwijające się inne prywatne przedsiębiorstwa wykorzystujące tzw. busy.
Komunikacja międzynarodowa jest realizowana poprzez połączenia obsługiwane przez biura podróży.
Kolej
Linia kolejowa biegnąca z Jasła do Zagórza jest niezelektryfikowana. Obsługę połączeń pasażerskich realizuje PKP – Przewozy Regionalne, która jest dofinansowywana ze środków wojewódzkich. W Krośnie znajdują się przystanki kolejowe:
* Krosno Turaszówka (obsługują pociągi na trasie Jasło-Zagórz)
* Krosno Polanka (daw. Polanka-Karol-podobnie jak Krosno-Turaszówka)
* Krosno (Dworzec Główny)
* Krosno Miasto (pociągi zwykłe i kilka pospiesznych)
|
