| Kołobrzeg |
|
|
Kołobrzeg - (pom. Kòlberg, niem. Kolberg) – miasto i gmina w północno-zachodniej Polsce, w północnej części województwa zachodniopomorskiego, w powiecie kołobrzeskim, położone na Pomorzu Zachodnim u ujścia rzeki Parsęty do Bałtyku, przy drodze krajowej nr 11. Duże kąpielisko morskie oraz uzdrowisko. W ujściu rzeki znajduje się port handlowy, pasażerski, rybacki i jachtowy. W mieście i okolicach występują źródła wody mineralnej, solanki oraz pokłady borowiny. W Kołobrzegu leczy się głównie choroby górnych dróg oddechowych, krążenia i choroby stawów. Kołobrzeg jest także regionalnym ośrodkiem kulturalnym. W okresie letnim odbywają się tu liczne koncerty popularnych piosenkarzy, muzyków, kabarecistów. Miasto jest jedną z stolic diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej (konkatedra) Kościoła katolickiego.Kołobrzeg (przy współrzędnych [Pokaż lokalizację na mapie interaktywnej] 54°11'N 15°34'E? / ?54.183, 15.567) leży w środkowej części wybrzeża województwa zachodniopomorskiego, w północnej cześci powiatu kołobrzeskiego. Położony jest u ujścia rzeki Parsęty do Morza Bałtyckiego. Miasto znajduje się w brzeżnej części Wybrzeża Trzebiatowskiego (do ujścia Parsęty). Dalej na wschód rozciąga się obszar Równiny Białogardzkiej[2] i Wybrzeża Słowińskiego. Kołobrzeg leży na historycznym Pomorzu Zachodnim, związany był z księstwem kamieńskim. Od 1815 roku w rejencji koszalińskiej, w prowincji Pomorze. Po II wojnie światowej Kołobrzeg przyłączono do województwa szczecińskiego, a w 1950 roku został włączony do nowo powstałego województwa koszalińskiego. edno z najstarszych miast na Pomorzu Zachodnim istniało już w VIII wieku, gdzie funkcjonował gród obronny słynny na całe Pomorze (pierwotna lokalizacja na terenie dzisiejszej wsi Budzistowo). W 1000 roku książę Bolesław Chrobry założył tu biskupstwo, które jednakże rychło podupadło. W XIII wieku Kołobrzeg dostał się pod kuratelę biskupów kamieńskich, ponadto po śmierci Bolesława Krzywoustego (1138) przeszedł pod zwierzchnictwo cesarza niemieckiego, a następnie króla Danii. W 1255 roku miasto otrzymało prawa miejskie. Było centrum warzelnictwa, handlu i rybołówstwa. Od XIV wieku członek bałtyckiej Hanzy. W 1653 miasto przejęli brandenburczycy, którzy natychmiast zamienili je w twierdzę. Od tego czasu miasto zaczęło podupadać. W 1761 podczas wojny siedmioletniej miasto zdobyli Rosjanie. W 1807 Twierdza Kołobrzeg (niem. Festung Kolberg) została oblężona przez wojska Napoleona. Polskie oddziały na Kołobrzeg prowadził płk Sułkowski. Komendantem twierdzy był hrabia pruski, major Gneisenau. Miasto broniło się aż do podpisania traktatu pokojowego w Tylży, który zakończył wojnę. Wydarzenie to urosło w Prusach do rangi legendy. Major Gneisenau otrzymał awans na podpułkownika i zyskał znaczną sławę jako dowódca. W 1830 powstał pierwszy zakład kąpieli solankowych. W 1859 Kołobrzeg uzyskał połączenie kolejowe ze Szczecinem i Gdańskiem. Szybki rozwój uzdrowiska nastąpił po utraceniu przez miasto statusu twierdzy. W roku 1899 został otwarty dom zdrojowy (Strandschloß). Decyzją króla Prus twierdza została zlikwidowana w 1872 roku, rozpoczęła się rozbiórka fortyfikacji i stopniowo zaczął się zmieniać charakter miasta. W czasie I wojny światowej Kołobrzeg wraz ze swoimi sanatoriami i domami wypoczynkowymi przekształcił się w wielki szpital wojskowy. W 1933 roku wysoką liczbę głosów otrzymała tu NSDAP Adolfa Hitlera, który został honorowym obywatelem miasta. W listopadzie 1944 roku rozkaz Hitlera ogłosił ponownie Kołobrzeg twierdzą, która była częścią systemu Wału Pomorskiego. Pierwszy atak na twierdzę Armia Czerwona przypuściła 4 marca 1945. Po kilku dniach do walki weszła 6 Dywizja Piechoty Wojska Polskiego, 3 Dywizja Piechoty i pododdziały saperów. Po 14 dniach walki, 18 marca 1945 Kołobrzeg zdobyły przez I Armię Wojska Polskiego i wojska I Frontu Białoruskiego pod dowództwem marszałka Gieorgija Żukowa. Punktem zwrotnym było ściągnięcie ze zdobytego wcześniej Koszalina baterii katiusz, po 60 seriach wystrzelonych w kolegiatę (960 rakiet) została ona zniszczona, a oddziały polskie mogły wejść do śródmieścia. Ostatnim punktem oporu Niemców był Fort Ujście, na którym obecnie stoi wieża latarni morskiej. Większość żołnierzy niemieckich zdołano ewakuować do Świnoujścia[7]. Podczas działań wojennych w 1945 roku, znanych jako Bitwa o Kołobrzeg, miasto zostało doszczętnie zniszczone – 95% zabudowy obrócono w ruinę. Jeszcze w marcu 1945 roku odbyły się tu drugie w historii miasta zaślubiny Polski z morzem. Do miasta przybyli m.in. Kresowiacy. W roku 1998, w Kołobrzegu odnotowano największą liczbę ludności - 48 tys. ludzi. Od 1999 roku siedziba powiatu w granicach województwa zachodniopomorskiego. Honorową flagę Rady Europy Kolobrzeg otrzymał 30 września 2006 roku Jednym z ciekawszych nadmorskich obiektów jest kołobrzeskie molo, które ma długość 220 metrów i jest najdłuższym żelbetowym molem w Polsce. Kolejnym charakterystycznym obiektem dla tego nadmorskiego miasta jest latarnia morska wybudowana w 1946 r. na miejscu poprzedniej wysadzonej w marcu 1945 r. przez wojska niemieckie. Kołobrzeg znajduje się na liście miast Europejskiego Szlaku Gotyku Ceglanego. Najlepszym przykładem architektury gotyckiej w mieście jest bazylika mariacka oraz Baszta Lontowa. Architektura neogotycka to przede wszystkim ratusz miejski, gmach kołobrzeskiej poczty oraz kościół rektoralny Niepokalanego Poczęcia NMP. Przykładem stylu modernistycznego jest kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego. Po ustaniu działań wojennych w gruzach było ponad 90% budynków Kołobrzegu. Niektóre obiekty udało się odremontować, ale w większości odgruzowanego miasta postawiono dużą liczbę bloków z tzw. wielkiej płyty. Dopiero w latach 80. zaczęto przebudowę centrum miasta. Wokół dawnego Rynku i katedry powstała nowa dzielnica, która nie odtwarzała ani dawnych podziałów własnościowych, ani też przedwojennej zabudowy, lecz była raczej próbą stworzenia nastroju staromiejskiego[9]. Tereny kolejowe oddzielają uzdrowisko od miasta, stanowią barierę przestrzenną w rozwoju układu miejskiego. Przed wojną pomimo istnienia portu Meikuhle – park zdrojowy położony na lewym brzegu Parsęty miał w sezonie stałe połączenie z częścią prawobrzeżną kurortu – tereny uzdrowiskowe rozciągały się po obydwu brzegach rzeki. Dawny układ fortyfikacji został wchłonięty przez miasto w XIX wieku. Tradycja twierdzy - miasta obronnego jest utrwalona w jego strukturze przestrzennej[10]. Tereny koszar i poligonów otaczają miasto kręgiem podobnie jak niegdyś fortyfikacje. Ich niedostępność spowodowała współcześnie powstanie nowych przedmieść – osiedli zabudowy jednorodzinnej w zupełnej izolacji od układu miejskiego[10]. Na terenie Kołobrzegu funkcjonują trzy piesze szlaki turystyczne: * Szlak Nadmorski im. Czesława Piskorskiego (europejski długodystansowy szlak pieszy E9), * Szlak Solny, * Szlak im. Jana Frankowskiego Na terenie miasta nie istnieje zorganizowany system dróg i szlaków rowerowych[14][15]. W mieście działa Stowarzyszenie Turystyki Rowerowej Bicykl, które wytyczyło wiele szlaków rowerowych po powiecie kołobrzeskim. W Kołobrzegu rozpoczyna się kilka szlaków rowerowych gminy Kołobrzeg i gminy Ustronie Morskie. Przez miasto przechodzi także międzynarodowy szlak rowerowy R-10, który został wytyczony wzdłuż wybrzeża Bałtyku. Tereny szczególnie ważne dla ruchu turystycznego to rejon Starego Miasta, dzielnica portowa i teren uzdrowiska wschodniego. Miasto jest częstym motywem pojawiającym się w dziełach sztuki. Rycina panoramy Kołobrzeg pojawia się na Wielkiej Mapy Księstwa Pomorskiego z 1618 roku, autorstwa Eilharda Lubinusa. W 1761 roku rosyjski malarz Ałeksandr Kocebu namalował obraz przedstawiający zdobycie twierdzy kołobrzeskiej w czasie wojny siedmioletniej. Pod koniec II wojny światowej nazistowska propaganda wykorzystała wydarzenia z wojny napoleońskiej i obrony Kołobrzegu w 1807 roku, by nakręcić film Kolberg. Była to wielkobudżetowa produkcja ukazująca bohaterskich mieszczan i chłopów zjednoczonych ponad podziałami, którzy brali udział w walce z przeważającymi siłami francuskim Kołobrzeg jest także regionalnym ośrodkiem kulturalnym. W okresie letnim mają miejsce – liczne koncerty popularnych piosenkarzy, muzyków, kabarecistów. Miejski Ośrodek Kultury, znajduje się w ratuszu. Prowadzi stałe zajęcia artystyczno-plastyczne, teatralne oraz taneczne. Patronuje młodzieżowym zespołom wokalnym i chóralnym. Organizuje coroczny festiwal Interfolk, czyli Międzynarodowe Spotkanie z Folklorem, a także inne imprezy o charakterze kulturalnym. Kino Piast jest miejscem spotkań Dyskusyjnego Klubu Filmowego. W latach 1967-1990 w mieście odbywał się Festiwal Piosenki Żołnierskiej. W Kołobrzegu organizowanych jest wiele wystaw stałych i czasowych o charakterze artystycznym oraz historycznym. W kołobrzeskim ratuszu mieści się Galeria Sztuki Współczesnej, w której eksponowane są wystawy kołobrzeskich plastyków, a także poza lokalnych środowisk artystycznych. Galeria prowadzi również działalność edukacyjną, m.in. organizowane są przez galerię lekcje sztuki dla dzieci i młodzieży ze szkół. W mieście znajduje się Muzeum Oręża Polskiego, w którym prezentowane są zbiory militariów pochodzących od wczesnego średniowiecza do współczesności. W pałacyku Braunschweigów mieści się oddział muzeum zajmujący się ponadtysiącletnią historią miasta. W swoich zbiorach oddział prezentuje także kolekcję rzadko spotykanych narzędzi pomiarowych, a także specjalistycznych miar warsztatowych. Do tutejszego muzeum należy również zacumowany w porcie okręt patrolowy ORP Fala, zbudowany w 1964 roku, następnie po zakończeniu służby przekształcony w muzeum[19]. W Kołobrzegu placówką gromadzącą zbiory biblioteczne jest Miejska Biblioteka Publiczna im. Galla Anonima. Posiada ona ok. 142 000 woluminów, z którego korzysta ok. 10 000 czytelników. Biblioteka tworzy kilka placówek tj. wypożyczalnię ogólną, wypożyczalnię beletrystyki, bibliotekę młodzieżową i bibliotekę dziecięcą. W mieście działa także filia Biblioteki Pedagogicznej im. Zenona Klemensiewicza w Koszalinie, która posiada księgozbiór z 27499 woluminami[20]. Imprezy cykliczne Imprezy organizowane cyklicznie w Kołobrzegu (chronologicznie): * Międzynarodowy Bieg Zaślubin – 15 marca, od 1986 r. – impreza ma na celu uczczenie Rocznicy Zakończenia Walk o Kołobrzeg i Zaślubin z Morzem, a także popularyzację biegania jako naturalnej formy ruchu. Bieg na dystansie 15 km[21]. * Kołobrzeski Przegląd Piosenki Dziecięcej – kwiecień[22] – impreza o randze powiatowej * Regaty Smoczych Łodzi na rzece Parsęcie – czerwiec[23] – impreza organizowana od 2001 roku, nie odbyły się w 2008 * Centralne Obchody Dni Morza – czerwiec[24], nie odbyły się w 2008 * Pociąg specjalny Pirat prowadzony lokomotywą parową z okazji Dnia Dziecka * "Bursztynowe Pióro"/"Połów w Kołobrzeg" – czerwiec – konkurs poetycki,wieczór poetycki * Festyn Osiedla Ogrody "Bezpieczne Wakacje" * Festiwal Szantowy "Na Fali" – 1. weekend lipca [25] * Regaty "Srebrny Dzwon" – lipiec[26] * Kołobrzeski Piknik Wojskowy – lipiec[27] * Sunrise Festival – lipiec[28] * Międzynarodowy Festiwal "Muzyka w Katedrze" – lipiec[29] * Festiwal Piosenki Poetyckiej im. Jacka Kaczmarskiego "Nadzieja" – lipiec[30] * Międzynarodowy Festiwal Szachowy – sierpień[31] * Międzynarodowe Spotkania z Folklorem "Interfolk" – sierpień[32] * Obchody Regionalnych Światowych Dni Turystki – październik[33] * Międzynarodowy Konkurs Satyryczny "Papkinada" – październik[34] Miasto posiada centrum widowiskowo-sportowe "Milenium", w którego skład wchodzą m.in: basen kryty, lodowisko, boisko do piłki nożnej oraz boisko do koszykówki. |
| < Prev | Next > |
|---|
