| Duszniki-Zdrój |
|
|
Duszniki-Zdrój (niem. Bad Reinerz, czes. Dušníky) – gmina miejska w województwie dolnoÅ›lÄ…skim, w powiecie kÅ‚odzkim. PoÅ‚ożone w poÅ‚udniowo-zachodniej części Kotliny KÅ‚odzkiej nad rzekÄ… BystrzycÄ… DusznickÄ…. Znana miejscowość uzdrowiskowa. Na przeÅ‚omie X i XI wieku w rejonie miasteczka wzniesiono drewnianÄ… warowniÄ™, siedzibÄ™ wÅ‚aÅ›cicieli okolicznych dóbr, rodu Panowiców. Później drewnianÄ… budowlÄ™ zastÄ…piono murowanym zamkiem z wysokÄ… wieżą. Pierwsze wzmianki o samym mieÅ›cie pochodzÄ… z 1324. W 1346 otrzymaÅ‚o prawa miejskie w wyniku lokacji na prawie niemieckim. Zyski czerpaÅ‚o gÅ‚ównie z handlu i prawa skÅ‚adu towarów przewożonych szlakiem z Czech na ÅšlÄ…sk.Z XV wieku pochodzÄ… pierwsze wzmianki o istnieniu źródÅ‚a leczniczego "Zimny Zdrój". W okresie wojen religijnych zamek zostaÅ‚ zajÄ™ty i utrzymany przez husytów. Opuszczony w 1560 popadÅ‚ w ruinÄ™. Do dziÅ› pozostaÅ‚y po nim resztki murów i fragment wieży. W poÅ‚owie XIV wieku w Dusznikach rozwinęło siÄ™ hutnictwo żelaza. ZÅ‚oża rud wyczerpaÅ‚y siÄ™ jednak dość szybko. Pod koniec XVI wieku gwaÅ‚townie rozwija siÄ™ dusznicki handel oraz przemysÅ‚: tkacki i papierniczy, wzniesiono murowany koÅ›cióÅ‚ pod wezwaniem Å›w. Piotra i PawÅ‚a. W 1584 zostaje wzniesiony ratusz a w 1605 wybudowano budynek dziaÅ‚ajÄ…cego do dzisiaj mÅ‚yna papierniczego. Wojna trzydziestoletnia wstrzymaÅ‚a rozwój miasta. Jego odrodzenie nastÄ…piÅ‚o w drugiej poÅ‚owie XVII wieku. Wtedy to miasto staÅ‚o siÄ™ ważnym oÅ›rodkiem tkactwa, produkcji papieru i handlu suknem, a także uzdrowiskiem. W 1669, 17 sierpnia, po abdykacji w drodze do Francji w Dusznikach zatrzymuje siÄ™ król Polski Jan Kazimierz. W 1748 przeprowadzono pierwsze badania źródeÅ‚ mineralnych. Od 1769 Duszniki stajÄ… siÄ™ oficjalnym uzdrowiskiem poprzez wpisanie "Zimnego Zdroju" na listÄ™ źródeÅ‚ leczniczych ówczesnych Prus. W 1797 w prowizorycznie wzniesionej szopie w 6 wannach rozpoczÄ™to leczenie kuracyjne w podgrzanej wodzie z "Zimnego Zdroju". W tym samym roku odkryto "Letni Zdrój", znany obecnie pod nazwÄ… "Pieniawa Chopina" Wkrótce za miastem wybudowano (w 1802) pawilony, pierwsze urzÄ…dzenia kÄ…pielowe, "dom towarzyski" i pierwsze zajazdy. Na poczÄ…tku XIX wieku Duszniki staÅ‚y siÄ™ jednym z najznaczniejszych uzdrowisk w regionie. W 1817 odkryte zostaje kolejne źródÅ‚o "ŹródÅ‚o Ulryki", obecnie znane jako "Jan Kazimierz". W sierpniu 1826 na kuracjÄ™, wraz z matkÄ… i siostrami przybywa 16-letni Fryderyk Chopin, który daje dwa koncerty. Dochód z nich przeznaczony jest na utrzymanie sierot. Koncerty te uważa siÄ™ za pierwsze zagraniczne wystÄ™py mÅ‚odego Fryderyka Chopina. TrwajÄ… dalsze inwestycje w kurorcie. W 1862 zostajÄ… wybudowane nowe Å‚azienki (obecnie ZakÅ‚ad Przyrodoleczniczy), a w 1877 oddano do użytku palmiarniÄ™ wraz z salÄ… koncertowÄ… (obecnie Pijalnia Zdrojowa). W 1897 (inne źródÅ‚a podajÄ… rok 1896) w 60. rocznicÄ™ pobytu w Dusznikach Fryderyka Chopina odsÅ‚oniÄ™ty zostaje obelisk z jego wizerunkiem na medalionie z brÄ…zu wykonanym prawdopodobnie wedÅ‚ug rzeźby StanisÅ‚awa Romana Lewandowskiego. Wybudowana w latach 1890-1905 linia kolejowa do Kudowy przyspieszyÅ‚a rozwój Dusznik-Zdroju. MiÄ™dzy innymi istniejÄ…ce źródÅ‚a zostajÄ… w latach 1909-1910 pogłębione poprzez wykonanie odwiertów. Po II wojnie Å›wiatowej Duszniki przyznano Polsce. Dotychczasowa ludność miasta zostaÅ‚a wysiedlona do Niemiec. Jako że Duszniki uniknęły zniszczeÅ„ wojennych, już w 1946 zorganizowano tu I MiÄ™dzynarodowy Festiwal Chopinowski, a dawne pensjonaty i hotele znacjonalizowano. W latach 1958-1962 zrekonstruowano stare ujÄ™cia wód mineralnych (Pieniawa Chopina i Jan Kazimierz), wybudowano nowe oraz przeprowadzono remont kapitalny pijalni wód mineralnych. W nastÄ™pnych latach nadal pracowano nad nowymi odwiertami źródeÅ‚ (lata 1965-1973). Najgłębszy dotychczas odwiert tzw. Nr 39 zostaje wykonany w 1993 i ma głębokość 180 metrów. W 1968 w starym mÅ‚ynie papierniczym powstaÅ‚o Muzeum Papiernictwa gromadzÄ…ce eksponaty dotyczÄ…ce historii papiernictwa i rozwoju przemysÅ‚u papierniczego. W 1971 uruchomiono czerpalniÄ™ papieru, gdzie do tej pory odbywa siÄ™ produkcja papieru metodami tradycyjnymi. W roku1998 Duszniki zniszczone byÅ‚y przez powódź. Szczególnie ucierpiaÅ‚a część zdrojowa z zabytkowym Parkiem Zdrojowym. Obecnie skutki powodzi zostaÅ‚y usuniÄ™te a muzeum papiernictwa, park i poÅ‚ożony w nim Dworek Chopina sÄ… starannie odnowione. W parku przebudowano grajÄ…cÄ…, kolorowÄ… fontanna (czynna w soboty i niedziele po zmroku) a nad potokiem zrekonstruowano w 1999 roku zadaszone mostki wykonane wedÅ‚ug dawnych zdjęć. WażnÄ… atrakcjÄ… Dusznik-Zdroju jest odbywajÄ…cy siÄ™ corocznie z poczÄ…tkiem sierpnia festiwal chopinowski. Na terenie gminy znajduje siÄ™ oÅ›rodek biathlonowy Centrum Polskiego Biathlonu Jamrozowa Polana. W pobliżu miasta unikalny rezerwat Torfowisko pod ZieleÅ„cem z roÅ›linnoÅ›ciÄ… typowÄ… dla tundry. DoskonaÅ‚y punkt wypadowy dla wycieczek w Góry StoÅ‚owe, na Szczeliniec Wielki, w Góry Orlickie oraz Góry Bystrzyckie, do rezerwatu Błędne SkaÅ‚y oraz Wambierzyc. Zabytki * renesansowy rynek * koÅ›cióÅ‚ parafialny pw. Å›w. Piotra i PawÅ‚a - renesansowo-barokowy koÅ›cióÅ‚ z bogatym wystrojem wnÄ™trz i unikatowÄ… ambonÄ… w ksztaÅ‚cie wieloryba * koÅ›cióÅ‚ polskokatolicki pw. Matki Bożej RóżaÅ„cowej - pierwotnie koÅ›cióÅ‚ ewangelicki * koÅ›cióÅ‚ pw. NajÅ›wiÄ™tszego Serca Pana Jezusa, tak zwany KoÅ›cióÅ‚ zdrojowy * klasztor franciszkaÅ„ski - 1925-1926 jako klasztor i jednoczeÅ›nie dom wypoczynkowy dla braci z caÅ‚ej prowincji Å›lÄ…skiej * dawna kaplica Å›w. Trójcy - pierwotnie pustelnia, później zamieniona na kaplicÄ™ nagrobnÄ… rodu Fraise, przez pewien czas Muzeum Festiwali Chopinowskich * Teatr Zdrojowy im. Fryderyka Chopina (tzw. Dworek Chopina) - drewniany dworek wybudowany w latach 1802-1805 jako "dom towarzyski". W 1826 koncertowaÅ‚ w nim Fryderyk Chopin. Obecnie odbywajÄ… siÄ™ w nim liczne koncerty fortepianowe, przedstawienia teatralne i koncerty zdrojowe, a także Festiwal Chopinowski. * obelisk z popiersiem Chopina - ufundowany w 1897 przez Wiktora Magnusa, z zawodu leÅ›nika, rozmiÅ‚owanego w muzyce Chopina. Diorytowy gÅ‚az dwumetrowej wysokoÅ›ci z brÄ…zowym medalionem przedstawiajÄ…cym popiersie artysty i podpisem w jÄ™zyku Å‚aciÅ„skim „Fryderykowi Chopinowi, który w Dusznikach w roku 1826 swÄ… sztukÄ… prawdziwÄ… i wysokÄ… kulturÄ… szlachetny duszy charakter w zaraniu mÅ‚odoÅ›ci okazaÅ‚, pomnik ten ku wiecznej rzeczy pamiÄ™ci za pozwoleniem wÅ‚adz miejskich Polak Polakowi wystawiÅ‚". * figura wotywna Matki Bożej z DzieciÄ…tkiem w rynku - postawiona w 1725 jako votum za uratowanie miasta od zarazy. * niemiecka tablica upamiÄ™tniajÄ…ca pobyt króla Jana Kazimierza * eklektyczna stacja meteo w części zdrojowej |
| < Prev | Next > |
|---|









