HHotel Agroturystyka Dom goscinny Dom wczasowy Osrodek wczasowy wypoczynkowy Pensjonat Rezydencja Spa Wellness Willa Schronisko Kwatera Pokój Nocleg nad morzem w górach Pokoje nad morzem w górach

WÅ›ród miast wojewódzkich Polski, BiaÅ‚ystok jest drugim miastem pod wzglÄ™dem gÄ™stoÅ›ci zaludnienia, jedenastym pod wzglÄ™dem ludnoÅ›ci i trzynastym pod wzglÄ™dem powierzchni.

Białystok pełni funkcję administracyjnego, gospodarczego, naukowego i kulturalnego centrum regionu. Miasto z przyległymi gminami tworzy aglomerację białostocką.

 PoÅ‚ożenie geograficzne

WedÅ‚ug podziaÅ‚u fizyczno-geograficznego Jerzego Kondrackiego BiaÅ‚ystok leży w makroregionie Nizina PóÅ‚nocnopodlaska, w zachodniej części mezoregionu zwanego WysoczyznÄ… BiaÅ‚ostockÄ….

 Przyroda

Znajduje siÄ™ w obszarze funkcjonujÄ…cym pod nazwÄ… Zielone PÅ‚uca Polski (dawne tereny województw: biaÅ‚ostockiego, Å‚omżyÅ„skiego, olsztyÅ„skiego, ostroÅ‚Ä™ckiego i suwalskiego). OkoÅ‚o 32% jego powierzchni zajmujÄ… tereny zielone. Parki i skwery oraz 1779 ha lasów znajdujÄ…cych siÄ™ w granicach miasta tworzÄ… specyficzny i zdrowy mikroklimat. W obrÄ™bie BiaÅ‚egostoku znajdujÄ… siÄ™ dwa rezerwaty przyrody o powierzchni Å‚Ä…cznej 105 ha, bÄ™dÄ…ce pozostaÅ‚oÅ›ciami Puszczy KnyszyÅ„skiej. Aglomeracja miejska sÄ…siaduje z NarwiaÅ„skim Parkiem Narodowym. Takie usytuowanie rezerwatów przyrody w bezpoÅ›rednim sÄ…siedztwie miasta jest unikatowe. Ze wzglÄ™du na te walory w 1993 r. BiaÅ‚ystok jako pierwszy w Polsce zostaÅ‚ przyjÄ™ty do miÄ™dzynarodowego projektu Sieci Zdrowych Miast prowadzonego przez ÅšwiatowÄ… OrganizacjÄ™ Zdrowia.

 Zabytki

Budynki o architekturze renesansowej:

    * Stary KoÅ›cióÅ‚ Farny - Rynek KoÅ›ciuszki (1617-1626)

Budynki o architekturze barokowej:

    * Cerkiew Å›w. Marii Magdaleny, ul. Sosnowa (II poÅ‚. XVIII w.)
    * Kamienica staromiejska, ul. Rynek KoÅ›ciuszki (ob. Astoria, zbudowana po 1753)
    * Plebania, ul. KoÅ›cielna (1760)
    * Klasztor Sióstr MiÅ‚osierdzia Å›w. Wincentego, Rynek KoÅ›ciuszki (1769)
    * PaÅ‚acyk goÅ›cinny Branickich, ul. Jana KiliÅ„skiego 6 (poÅ‚. XVIII w.)
    * Ratusz - Rynek KoÅ›ciuszki 10 (1745-1761)
    * Dawny szpital, Rynek KoÅ›ciuszki (II poÅ‚. XVIII w.)
    * ZespóÅ‚ paÅ‚acowo-parkowy Branickich (XVIII w.)

Budynki o architekturze XIX wieku:

    * Sobór Å›w. MikoÅ‚aja, ul. Lipowa (klasycystyczna, 1846)
    * Dawna zbrojownia Cekhaus, Rynek KoÅ›ciuszki (klasycystyczna, 1795-1807)
    * Dworzec kolejowy, ul. Kolejowa (neorenesansowy, lata 60. XIX w.)
    * Fabryka Towarzystwa BiaÅ‚ostockiej Manufaktury "E.Becker i s-ka", ul. ÅšwiÄ™tojaÅ„ska (neorenesansowa, 1895-1901)
    * Komora celna Domek Napoleona, Aleja Jana PawÅ‚a II 62 (klasycystyczna, poÅ‚. XIX w.)
    * Loża masoÅ„ska, ul. KiliÅ„skiego (klasycystyczna, 1803-1806)
    * PaÅ‚ac Hasbacha, ul. Dojlidy Fabryczne 23 (neorenesansowy, lata 80. XIX w.)
    * KoÅ›cióÅ‚ NajÅ›wiÄ™tszego Serca Jezusowego, ul. Traugutta (1884 – wybudowany jako cerkiew, w okresie miÄ™dzywojennym przemianowany na koÅ›cióÅ‚ rzymskokatolicki)
    * Cmentarz Farny, ul. Raginisa (1888)
    * PaÅ‚ac Rüdigerów, później Kreuzensternów i Lubomirskich, ul. Dojlidy Fabryczne 26 (neoklasycystyczny, poÅ‚. XIX w.)
    * Ulica Warszawska – zespóÅ‚ kamienic i paÅ‚aców miejskich z XIX w.
    * Willa gen. von Driesena, ul. ÅšwiÄ™tojaÅ„ska (zbudowana po 1878 w stylu "szwajcarskim")
    * WileÅ„ski Bank Handlowy, ul. Sienkiewicza / Warszawska (neorenesansowy, lata 90. XIX w.)
    * Dzielnica Bojary
    * Cerkiew Wszystkich ÅšwiÄ™tych, ul. Wysockiego (koniec XIX w.)
    * Cmentarze żydowskie w BiaÅ‚ymstoku – zaÅ‚ożone w XVIII, XIX i XX wieku
    * Synagoga Piaskower w BiaÅ‚ymstoku – wybudowana w XIX wieku
    * ZespóÅ‚ koszar 10. PuÅ‚ku UÅ‚anów Litewskich, ul. Kawaleryjska (1890-1950)
    * ZespóÅ‚ fabryki Chany Marejn, ul. WÅ‚ókiennicza (1892-1920)
    * zespóÅ‚ fabryki Wolfa Zilberblatta, ul. WÅ‚ókiennicza (1892-1910)
    * KoÅ›cióÅ‚ Å›w. StanisÅ‚awa, ul. Wiadukt (koniec XIX w.)
    * ZespóÅ‚ koszarowy PuÅ‚ku Huzarów, ul. Bema (II poÅ‚. XIX-XX w.)
    * ZespóÅ‚ fabryki Steina, ul. Poleska (XIX/XX w.)
    * Kamienice w centrum miasta (XIX/XX w.)
          o m.in. ul. KiliÅ„skiego, Sienkiewicza, Lipowa, Waszyngtona, WaryÅ„skiego, Nowy Åšwiat, ÅšwiÄ™tojaÅ„ska, DÄ…browskiego
    * Dworek Stefanowiczów znajdujÄ…cy siÄ™ przy ul. Bacieczki.(XIX w.)

Budynki o architekturze XX wieku:

    * Willa fabrykanta Steina, ul. Artyleryjska (pocz. XX)
    * Bazylika Mniejsza, ul. Rynek KoÅ›ciuszki (neogotycka, 1900-1905)
    * ZespóÅ‚ Fabryki Sukna "Nowik i Synowie", ul. Augustowska, Mickiewicza (pocz. XX w.)
    * ZespóÅ‚ wiÄ™zienia carskiego, ul. Kopernika (ok. 1905)
    * PaÅ‚ac Nowika, ul. Lipowa (eklektyczny)
    * KoÅ›cióÅ‚ Å›w. Wojciecha, ul. Warszawska (neoromaÅ„ski, 1909-1912)
    * Wieża ciÅ›nieÅ„, ul. Wysockiego (1923-1925)
    * KoÅ›cióÅ‚ Å›w. Rocha, ul. Å›w. Rocha (modernistyczny, 1927-1946)
    * Dawny Dom Ludowy, ul. Elektryczna (modernistyczny, 1936-1938)
    * ZespóÅ‚ d. SÄ…du OkrÄ™gowego i Izby Skarbowej, ul. Mickiewicza (modernistyczny, lata 30. XX w.)
    * Bank, Rynek KoÅ›ciuszki (socrealizm, 1947-1950)
    * Komitet Wojewódzki PZPR, ul. Liniarskiego (socrealizm, 1953-1954)

 Kultura

W BiaÅ‚ymstoku dziaÅ‚a ponad 570 organizacji pozarzÄ…dowych (w tym 56 towarzystw i zwiÄ…zków m.in. BiaÅ‚ostockie Towarzystwo Naukowe, BiaÅ‚oruskie Towarzystwo SpoÅ‚eczno-Kulturalne).

Muzea i galerie

BiaÅ‚ystok jest najwiÄ™kszym oÅ›rodkiem kulturalnym w póÅ‚nocno-wschodniej Polsce. DziaÅ‚a tu najwiÄ™ksze w województwie Muzeum Podlaskie, posiadajÄ…ce oddziaÅ‚y w BiaÅ‚ymstoku (Muzeum Historyczne, Muzeum Rzeźby Alfonsa Karnego, BiaÅ‚ostockie Muzeum Wsi), Choroszczy (Muzeum WnÄ™trz PaÅ‚acowych), SupraÅ›lu, Tykocinie oraz Bielsku Podlaskim. Oprócz niego w BiaÅ‚ymstoku dziaÅ‚ajÄ…: Muzeum Wojska oraz Muzeum Przyrodnicze Uniwersytetu w BiaÅ‚ymstoku. MieÅ›ci siÄ™ tu również jedna z najlepszych polskich galerii sztuki wspóÅ‚czesnej – Galeria ArsenaÅ‚. DrugÄ… miejskÄ… galeriÄ… jest Galeria im. SleÅ„dziÅ„skich, posiadajÄ…ca najwiÄ™kszy w Polsce zbiór dzieÅ‚ sztuki i pamiÄ…tek archiwalnych polskiego rodu artystów z Wilna. Ponadto dziaÅ‚a tu 19 prywatnych galerii sztuki.

 Komunikacja

BiaÅ‚ystok to najwiÄ™kszy wÄ™zeÅ‚ komunikacyjny póÅ‚nocno-wschodniej Polski. Przez miasto przebiega linia kolejowa o znaczeniu europejskim Warszawa – SuwaÅ‚ki – Kowno – Ryga – Tallinn, która krzyżuje siÄ™ tu z liniÄ… kolejowÄ… EÅ‚k – Czeremcha – Siedlce. BiaÅ‚ystok posiada bezpoÅ›rednie poÅ‚Ä…czenia kolejowe miÄ™dzy innymi z: WarszawÄ…, Olsztynem, BydgoszczÄ…, GdaÅ„skiem, Poznaniem, WrocÅ‚awiem. PociÄ…gi lokalne docierajÄ… do SuwaÅ‚k, EÅ‚ku, SokóÅ‚ki, Kuźnicy, Czeremchy i MaÅ‚kini. Dobrze rozwiniÄ™ta jest również komunikacja autobusowa. DominujÄ…cÄ… pozycjÄ™ na rynku przewozów autobusowych ma przedsiÄ™biorstwo PKS BiaÅ‚ystok, które utrzymuje wiele linii dalekobieżnych ( m.in. do Warszawy, Zakopanego, Zielonej Góry, GdaÅ„ska, Szczecina, Lublina, GoÅ‚dapi, SuwaÅ‚k) oraz lokalnych do wiÄ™kszoÅ›ci miast i wsi województwa podlaskiego. Coraz wiÄ™kszÄ… rolÄ™ odgrywajÄ… też przewoźnicy prywatni obsÅ‚ugujÄ…cy poÅ‚Ä…czenia m.in. do Warszawy, Moniek, Bielska Podlaskiego, Czeremchy, Czarnej BiaÅ‚ostockiej i Tykocina oraz Krynek.

Deptak – Plac Miejski

Pod koniec roku 2007 otwarto Plac Miejski za Ratuszem (pomiędzy ul. Suraską i Rynkiem Kościuszki). W marcu 2008 r. UM przedstawił plan remontu ścisłego centrum. Według tego planu w roku 2009 Rynek Kościuszki, Suraska i Kilińskiego zostaną przekształcone w Deptak Miejski (jako część Rynku Miejskiego). Plac zostanie wyłożony kostką i płytami granitowymi , znajdzie się tam stylowe oświetlenie oraz donice z kwiatami i ławki.

 Komunikacja miejska

AglomeracjÄ™ biaÅ‚ostockÄ… obsÅ‚uguje UrzÄ…d Miasta w BiaÅ‚ymstoku (WydziaÅ‚ Transportu Miejskiego). BiaÅ‚ystok jest najwiÄ™kszym miastem w Polsce posiadajÄ…cym tylko jeden rodzaj komunikacji miejskiej (autobusowÄ…). W ramach komunikacji organizowanej przez UM w BiaÅ‚ymstoku operujÄ… trzy przedsiÄ™biorstwa autobusowe: Komunalny ZakÅ‚ad Komunikacyjny, Komunalne PrzedsiÄ™biorstwo Komunikacji Miejskiej oraz Komunalne PrzedsiÄ™biorstwo Komunikacyjne, jeszcze istniaÅ‚a spóÅ‚ka BIATRA. W lutym 2004 funkcje ZakÅ‚adu ObsÅ‚ugi Komunikacji Miejskiej, który zajmowaÅ‚ siÄ™ organizacjÄ… komunikacji, sprzedażą biletów oraz nadzorem spóÅ‚ek autobusowych, przejÄ…Å‚ ZarzÄ…d Dróg i Transportu (ZDT lub ZDiT) a w czerwcu 2006 WydziaÅ‚ Transportu Miejskiego. W marcu 2007 WydziaÅ‚ Transportu Miejskiego zostaÅ‚ poÅ‚Ä…czony z WydziaÅ‚em Dróg Miejskich, w wyniku czego powstaÅ‚ Departament Dróg i Transportu (DT lub DDT). Od poczÄ…tku roku 2007 w stosunku do komunikacji miejskiej w BiaÅ‚ymstoku używana jest nazwa BiaÅ‚ostocka Komunikacja Miejska (BKM). Obecnie BiaÅ‚ystok jest najwiÄ™kszym miastem w Polsce, które posiada tylko jeden rodzaj trakcji w komunikacji zbiorowej. IstniejÄ… tam 34 linie autobusowe. W 2005 roku zostaÅ‚a uruchomiona przez KZK komercyjna linia regionalna "B" na trasie BiaÅ‚ystok – Borsukówka (koÅ‚o Knyszyna).

BiaÅ‚ostocka komunikacja miejska wyróżnia siÄ™ prowadzeniem mobilnego systemu informacji o rozkÅ‚adzie jazdy, który jest dostÄ™pny także dla osób niewidomych i sÅ‚abowidzÄ…cych – Ginger.

Z poczÄ…tkiem kwietnia 2008 r. pracownicy komunikacji miejskiej we wspóÅ‚pracy z biaÅ‚ostockimi informatykami jako pierwsi w Polsce uruchomili także planner podróży komunikacji miejskiej oparty na algorytmach Google Transit (http://www.google.com/transit), na potrzeby projektu stworzono witrynÄ™ http://www.bkmplaner.pl umożliwiajÄ…cÄ… planowanie podróży biaÅ‚ostockÄ… komunikacjÄ… miejskÄ… w oparciu o algorytmy Google Transit.

Od czerwca 2008 roku kursuje pierwsza w Białymstoku bezpłatna linia autobusowa z Dworca PKP przez Piłsudskiego , Os. Piasta Towarowa , Wasilkowska do Galerii Podlaskiej przy ul. Wysockiego , trasa powrotna biegnie ul. Wasilkowska Sienkiewicza i Piłsudskiego . Po linii kursują specjalnie oznakowane autobusy . Autobusy kursują średnio co godzinę. zobacz także: autobusy miejskie w Białymstoku

Infrastruktura rowerowa

W BiaÅ‚ymstoku od poÅ‚owy lat 90. wybudowano ponad 20 km dróg rowerowych. WiÄ™kszość z nich istnieje na osiedlach poÅ‚ożonych na zachód od centrum miasta (Zielone Wzgórza, Wysoki Stoczek), lecz przyjÄ™ty w poÅ‚owie lat 90. XX w. tzw. AZ Plan zakÅ‚ada pokrycie caÅ‚ego miasta gÄ™stÄ… sieciÄ… Å›cieżek. Obecnie przy prawie każdej wiÄ™kszej inwestycji drogowej jest tworzona wydzielona droga dla rowerów.

BiaÅ‚ostockie drogi dla rowerów sÄ… krytykowane przez użytkowników – najczÄ™stsze zastrzeżenia dotyczÄ… nawierzchni z kostki betonowej, braku ciÄ…gÅ‚oÅ›ci Å›cieżek, braku Å‚uków na zakrÄ™tach ciÄ…gów oraz wysokich krawężników na przejazdach rowerowych. Od 2003 r. w biaÅ‚ostoccy rowerzyÅ›ci protestujÄ…c przeciwko lekceważącemu stosunkowi wÅ‚adz do spraw rowerowych uczestniczÄ… w Masie Krytycznej.

Lotnisko

Na obszarze miasta istnieje lotnisko sportowe Aeroklubu Białostockiego. Od wielu lat trwają dyskusje co do miejsca lokalizacji, celowości i zakresu działania nowego lotniska, gdyż z uwagi na położenie miasta nie będzie miało ono charakteru portu lotniczego.