|
Szczawnica –miasto w województwie maÅ‚opolskim, w powiecie nowotarskim, od 1 stycznia 2008 siedziba wÅ‚adz gminy miejsko-wiejskiej Szczawnica. Szczawnica leży w dolinie potoku Grajcarka, który jest prawym dopÅ‚ywem Dunajca. Znajduje siÄ™ miÄ™dzy Pieninami a pasmem Radziejowej z Beskidu SÄ…deckiego.
Szczawnica jest znanym uzdrowiskiem już od poÅ‚owy XIX wieku. Leczone sÄ… tam choroby ukÅ‚adu oddechowego i przewodu pokarmowego, ze wzglÄ™du na wystÄ™powanie szczaw alkalicznych sÅ‚onych oraz korzystnych warunków klimatycznych. Uzdrowisko Szczawnica wróciÅ‚o ponownie w 2005 w drodze sÄ…dowego porozumienia do przedwojennych wÅ‚aÅ›cicieli rodziny hr. Stadnickich. Szczawnicki zdrój ma prawie dwieÅ›cie lat. Obecnie (w 2009 roku) w centrum - przy placu Dietla – powstaje Muzeum Uzdrowiskowe, którego fundatorem jest Andrzej MaÅ„kowski - wnuk Adama hr. Stadnickiego, ostatniego wÅ‚aÅ›ciciela zdroju. Obecnie gromadzona jest ekspozycja zwiÄ…zana ze szczawnickim uzdrowiskiem - zebrano ponad 350 różnego rodzaju przedmiotów zwiÄ…zanych z lecznictwem zdrojowym, archiwalnych dokumentów, rycin, planów budynków, starych fotografii, kart pocztowych, książek.[4]
Szczawnica posiada wiele tras narciarskich. NajdÅ‚uższa (2 km) na PalenicÄ™ z 4 krzeseÅ‚kowym wyciÄ…giem i oÅ›wietleniem, przepustowość 2200 osób na godzinÄ™, zarzÄ…dzana przez Polskie Koleje Linowe.
W latach 1973-1982 połączona z Krościenkiem, nosiła wtedy nazwę Szczawnica-Krościenko. Od 1982 ponowny podział miast.
1 stycznia 2008 zmieniono rodzaj gminy Szczawnica z miejskiego na miejsko-wiejski, co w praktyce oznaczaÅ‚o wyÅ‚Ä…czenie poza administracjÄ™ miasta obszarów dawnych wsi Jaworki i Szlachtowa (nadajÄ…c im status wsi) oraz BiaÅ‚a Woda i Czarna Woda (nadajÄ…c im status części wsi Jaworki). Z wyÅ‚Ä…czonych terenów powstaÅ‚ obszar wiejski gminy miejsko-wiejskiej Szczawnica. Manewrowi temu wtórowaÅ‚o nietypowe "odebranie" praw miejskich Szczawnicy: 1 stycznia 2008 odebrano status miasta gminie miejskiej Szczawnica z równoczesnym (tego samego dnia) nadaniem statusu miasta miejscowoÅ›ci Szczawnica.[5] Zabieg taki wynikaÅ‚ wyÅ‚Ä…cznie z ustawowego wymogu uwzglÄ™dnienia zmiany statusu gminy i miejscowoÅ›ci wchodzÄ…cej w jej skÅ‚ad. Pomimo tego czysto biurokratycznego zabiegu Szczawnica de iure i de facto nie utraciÅ‚a praw miejskich i ich potem nie otrzymaÅ‚a.
W Szczawnicy rozpoczyna siÄ™ Droga PieniÅ„ska – szlak pieszo-rowerowy malowniczo biegnÄ…cy wzdÅ‚uż Dunajca (gÅ‚ównie po sÅ‚owackiej stronie) i koÅ„czÄ…cy siÄ™ w sÅ‚owackim Czerwonym Klasztorze.
W pobliżu znajduje siÄ™ Góra Jarmuta, na której wg podaÅ„ znajdować siÄ™ miaÅ‚a pogaÅ„ska Å›wiÄ…tynia. W 1828 SzczawnicÄ™ nabyli Stefan i Józefina Szalayowie, po Å›mierci Stefana Szalaya uzdrowisko przejÄ…Å‚ w 1839 syn Józef Szalaj. To wÅ‚aÅ›nie on jest uważany za twórcÄ™ uzdrowiska. W 1876 zapisaÅ‚ uzdrowisko krakowskiej Akademii UmiejÄ™tnoÅ›ci. W 1909 od Akademii uzdrowisko kupiÅ‚ hr. Adam Stadnicki, po II wojnie Å›wiatowej nastÄ…piÅ‚o upaÅ„stwowienie zdrojowiska.
|
