| Mrzeżyno |
|
|
Mrzeżyno (niem. Treptower Deep, Regamünde) – osada rybacka, nadmorska miejscowość wypoczynkowa i kąpielisko morskie w północno-zachodniej Polsce, położone w woj. zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim. Jest jedną z dwóch miejscowości nadmorskich gminy Trzebiatów. Port morski nad Morzem Bałtyckim, na Pobrzeżu Szczecińskim, u ujścia rzeki Regi. Miejscowość stanowi dwie jednostki pomocnicze gminy: sołectwo "Mrzeżyno" oraz osiedle "Za Regą". W Mrzeżynie rozpoczyna się droga wojewódzka nr 109 prowadząca do drogi krajowej nr 6. Teren wokół miejscowości należy do Trzebiatowsko-Kołobrzeskiego Pasa Nadmorskiego, będącego specjalnym obszarem ochrony przyrody objęty programem Natura 2000.Mrzeżyno (przy współrzędnych [Pokaż lokalizację na mapie interaktywnej] 54°08'38″N 15°17'30″E? / ?54.14389, 15.29167) leży w środkowej części wybrzeża woj. zachodniopomorskiego, w północno-wschodniej części powiatu gryfickiego. Miejscowość położona jest nad Morzem Bałtyckiem u ujścia rzeki Regi, na Wybrzeżu Trzebiatowskim – jednym z mezoregionów Pobrzeża Szczecińskiego. Port Mrzeżyno mieści się ok. 18 km od Kołobrzegu[3], ok. 39 km od Dziwnowa[4], ok. 7 km od Dźwirzyna[5]. Ukształtowanie powierzchni jest zróżnicowane – wysokość terenów mieszkalnych kształtuje się od 1,0 do 2,1 m n.p.m., a samo centrum Mrzeżyna od 1,2 do 2,3 m n.p.m.[6] Wydmy nadmorskie mają wysokość od 3,0 do 5 m n.p.m. po stronie wschodniej koryta rzeki i nawet do 10,0 m n.p.m. po stronie zachodniej[6]. Klimat Decydujący wpływ na mikroklimat tego obszaru ma Morze Bałtyckie, a w szczególności na zawartość w powietrzu – głównie na plażach – korzystnego dla zdrowia aerozolu, składającego się m.in. z cząsteczek soli oraz jodu. Aerozol morski występuje na przestrzeni 200 m w głąb lądu, a największe jego stężenie jest na plaży. Ma on zdolność przenikania do najdalszych odcinków dróg oddechowych, czym tłumaczy się jego korzystne działanie w schorzeniach tych dróg. Przyroda Teren wokół miejscowości należy do Trzebiatowsko-Kołobrzeskiego Pasa Nadmorskiego, będącym specjalnym obszarem ochrony Dyrektywy Siedliskowej programu Natura 2000[7]. Znajduje się w nim także basen portowy, pas lasu nadmorskiego i lewobrzeżna część miejscowości. Na zachód i południe od Mrzeżyna rozciąga się obszar specjalnej ochrony Dyrektywy Ptasiej tzw. Wybrzeże Trzebiatowskie[8]. W okolicy Mrzeżyna występuje jeden z lepiej zachowanych fragmentów wybrzeża wydmowego. Wydmy ustabilizowane są porastającymi je borami bażynowymi, a w zagłębieniach między nimi znajdują się fragmenty lasów bagiennych i łęgowych, częściowo na podłożu torfowym[9][10]. Szczególnie cenne są tutejsze fragmenty boru bażynowego. Są one wykształcone typowo na zachowanym w stanie naturalnym siedlisku i obfitują w liczne gatunki roślin chronionych i rzadko spotykanych, takich jak: tajęża jednostronna, bagno zwyczajne, bażyna czarna, borówka bagienna, paprotka zwyczajna, wiciokrzew pomorski, turzyca piaskowa, widłak goździsty oraz cenne gatunki porostów i grzybów owocnikowych. Najlepiej zachowany fragment boru bażynowego[11] w Mrzeżynie został zaproponowany do ochrony jako florystyczny rezerwat przyrody[12]. Obszary nadmorskie są strefami faunistycznymi, gdzie bytuje wiele zwierząt morskich wykorzystujących tutejsze tereny podmokłe, rzekę czy jezioro Resko Przymorskie jako miejsce wędrówek i rozrodu[13]. W okresie migracji ptaków przeprowadzono obserwacje ornitologiczne koło Mrzeżyna – ich wynikiem jest lista ptaków obejmująca 25 gatunków, w tym 11 to ptaki zagrożone wyginięciem[13]. Bezpośrednio na mrzeżyńskiej plaży i w porcie najwięcej jest mew oraz rybitw. Pod leśniczówką w Mrzeżynie rośnie jodła pospolita o wysokości 24 m i obwodzie 2,50 m, która jest pomnikiem przyrody[14]. Ok. 3,5 km na południowy wschód od miejscowości znajduje się rezerwat florystyczny Roby. Co roku latem z powodu walorów krajoznawczych i wypoczynkowych Mrzeżyno odwiedza duża liczba turystów i osób przyjeżdżających nad Morze Bałtyckie. Walorami turystycznymi miejscowości są: położenie nad morzem, ujście rzeki, mikroklimat nadmorski, piaszczyste plaże, port morski, bory bażynowe, możliwość wędkowania. Do atrakcji turystycznych w Mrzeżynie można zaliczyć: falochrony portowe, pomnik Zaślubin Polski z morzem, a także neoromański kościół z 1912 roku. W okresie letnim są organizowane niewielkie imprezy kulturalne, w których uczestniczy część mieszkańców, a także wypoczywający w miejscowości turyści. Większość imprez ma związek z nadmorskim położeniem i odbywa się w porcie bądź na mrzeżyńskiej plaży. Do aktywnych form spędzania czasu w miejscowości należą spływy kajakowe rzeką z Trzebiatowa[15], a także wykorzystanie okolicznych lasów na spacery i wycieczki rowerowe. W mrzeżyńskim porcie organizowane są także rejsy po morzu statkiem Czerwony Szkwał[16]. Poza okresem letnim w Mrzeżynie można zaobserwować sztormy[17]. W Mrzeżynie istnieje możliwość wędkowania w morzu, nad rzeką oraz na pobliskim jeziorze Resko Przymorskie. Mrzeżyno jako jedna z nielicznych plaż w Polsce w 2005[18], w 2006[18][19][20] oraz 2007 roku[21] otrzymała Błękitną Flagę – symbol świadczący o wysokim poziomie czystości wody, plaży oraz najwyższym stopniu bezpieczeństwa. Znajduje się tu rozwinięta baza noclegowa, m.in.: pola namiotowe, miejsca noclegowe, pensjonaty, ok. 40 ośrodków wypoczynkowych[22]. W sezonie letnim otwierana jest duża liczba sklepów, lokali gastronomicznych i usługowych. Przez miejscowość przechodzą dwa szlaki turystyczne: * R10 Szlak Wokół Bałtyku. W Polsce wytyczony wzdłuż południowego wybrzeża Bałtyku m.in. z Niechorza przez Trzebiatów, Nowielice, Roby drogą powiatową przechodzi przez Mrzeżyno następnie do Rogowa, Dźwirzyna i do Kołobrzegu. * Szlak Nadmorski im. Czesława Piskorskiego, będący częścią europejskiego długodystansowego szlaku pieszego E9, przechodzi podobnie jak szlak rowerowy z Trzebiatowa do Mrzeżyna następnie w kierunku Kołobrzegu. Tablice z planem Mrzeżyna ustawione są przy przystankach autobusowych. Najbliższy punkt informacji turystycznej znajduje się w Trzebiatowie. Większa część zabudowy mieści się na lewobrzeżnej częsci miejscowości, gdzie zlokalizowana jest infrastruktura portowa, centrum turystyczne, ośrodki wczasowe, pola namiotowe oraz domy mieszkalne. W zachodniej części znajduje się osiedle domów i małych bloków mieszkalnych. Obie części połączone są mostem betonowym. Obszar zabudowy oddziela od plaży pas wydm nadmorskich z lasem ochronnym. Przy ul. Zabytkowej znajdował się jedyny zabytek, szachulcowy dom rybacki kryty strzechą z końca XVIII wieku, przebudowany w latach 20. XX wieku[23], lecz na początku XXI wieku został on zburzony, a na jego miejscu powstał nowy budynek. Jednym z najstarszych obiektów w Mrzeżynie jest neoromański kościół parafialny pw. św. apostołów Piotra i Pawła, zbudowany z czerwonej cegły w 1912 roku przez niemieckich ewangelików[24]. Ozdobą wnętrza kościoła są mozaiki z tłuczonego szkła o tematyce związanej z morzem oraz patronami kościoła. Budowla postawiona jest na niewielkim wzniesieniu przy ulicy Nadmorskiej, która oddziela zabudowania Mrzeżyna od pasa nadmorskiego porośniętego lasem sosnowym. W miejscowości znajduje się budynek dawnej stacji ratowniczej, wybudowanej w połowie XIX wieku, która należała do Bremeńskiego Towarzystwa ds. Ratowania Rozbitków, a po II wojnie światowej pełniła funkcję garażu dla łodzi Wojsk Ochrony Pogranicza[25]. Obiekt ten w 2008 roku został zaproponowany przez przewodników PTTK na Muzeum Ratownictwa Brzegowego[25]. Port Mrzeżyno ma status morskiego przejścia granicznego. Port pozostaje do wyłącznej dyspozycji kilkunastu rybaków, którzy wykorzystują jedynie niewielki fragment nabrzeży. Port ma niepoprawny układ falochronów i mimo szerokiego wejścia do portu (82 metry) po przeprowadzonej pod koniec lat 60. generalnej przebudowie i modernizacji portu, wpłynięcie do portu zwykle możliwe jest jedynie przy falochronie zachodnim, co jest spowodowane tworzeniem się mielizny[30]. Planowana jest przebudowa wejścia do portu, a także rozbudowa mariny jachtowej[31][32]. Do portu mogą wchodzić jednostki o zanurzeniu do 2 metrów[33]. Przystań jachtowa w Mrzeżynie może pomieścić do 40 jachtów[30]. Przemieszczająca się piaszczysta łacha znajdująca się przy wewnętrznej stronie falochronu wschodniego powoduje powstanie niebezpieczeństwa stanięcia statku na mieliźnie[34]. Miejscowi rybacy wiedzą jak unikać rozległej mielizny w porcie[35]. Mrzeżyno od średniowiecza było związane z miastem Trzebiatów jako jego port handlowy i rybacki. Prawdopodobnie tutaj znajdowała się średniowieczna latarnia morska Regoujście. W roku 1457 trzebiatowianie przy współpracy klasztoru z Białoboków przekopali nowe, skrócone koryto rzeki Regi (z pominięciem jeziora Resko) w okolicy dzisiejszego Mrzeżyna i założyli tam nowy port[41]. Z powodu zapiaszczenia od 1770 r. port stał się niedrożny dla większości statków, które były zmuszone stawiać kotwice na redzie. Od roku 1806 r. rozpoczął swoją działalność pierwszy Dom Zdrojowy; od 1840 roku Mrzeżyno było już znanym kąpieliskiem morskim. W 1912 r. doprowadzono linię kolei wąskotorowej z Trzebiatowa[41]. 17 marca 1945 roku miały tu miejsce pierwsze powojenne Zaślubiny Polski z morzem. Miejscowość włączono do Polski, a dotychczasową ludność wysiedlono do Niemiec. W latach 1946-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego. W latach 1945-1954 roku miejscowość była siedzibą gminy Mrzeżyno, a do lat 70. gromady. Od 1985 r. na terenach leśnych na zachód od Mrzeżyna stacjonuje 78 Pułk Rakietowy Obrony Powietrznej. Nazwa Mrzeżyno funkcjonuje od czerwca 1947 r., zastępując nazwę Głębokie (stosowaną od 1945 do czerwca 1947)[42]. Nazwę Mrzeżyno przyjęła Komisja Ustalania Nazw Miejscowości i formalnie obowiązuje od 16 grudnia 1946[43]. Pochodzi od gwarowej nazwy rodzaju sieci rybackiej – mrzeżna (obecnie drygawica). Nigdzie w Polsce nie występuje inna miejscowość o nazwie Mrzeżyno. Podobną nazwę miejscowości ma wieś Mrzezino na Pomorzu Gdańskim, a także oddalone 5 km na wschód Dźwirzyno. Przed wojną osada nosiła nazwę Deep. Mapy przedstawiają także podział miejscowości na Ost Deep i West Deep (czyli wschodnia i zachodnia część). Niektóre źródła podają nazwę Treptower Deep (od Treptow – Trzebiatów). Na starych mapach ujście Regi miało kształt zatoki, przez co nazwa prawdopodobnie pochodzi z dolnoniemieckiego – nazwy zatoki Deep. Inne źródła przedstawiają jeszcze odmienną nazwę Regamünde, czyli w dosłownym tłumaczeniu Regoujście. W Mrzeżynie odbywa się corocznie kilka imprez kulturalnych. Od 2002 roku na przełomie maja i czerwca w Mrzeżynie jest organizowany konkurs dla dzieci Święto Latawca, w którym latawce opracowane przez drużyny są oceniane za parametry lotu oraz estetykę wykonania[44][45]. W lipcu odbywa się uroczyste rozpoczącie sezonu letniego, którego zawsze dokonuje burmistrz Trzebiatowa. Podczas imprezy ma miejsce występ zespołów oraz pokaz sztucznych ogni w mrzeżyńskim porcie nad rzeką[46]. Na początku lipca ma miejsce festyn Bezpieczna Woda, skierowany głównie do dzieci i młodzieży, którego celem jest przybliżenie zasad bezpiecznego wypoczynku nad wodą, bezpieczeństwa w życiu codziennym i zasad udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach[47]. Od 1998 roku na początku lipca jest organizowany Festiwal Muzyki Morskiej "Słona Woda", podczas którego odbywają się przesłuchania konkursowe oraz koncerty zespołów, solistów wykonujących muzykę związaną z żeglarstwem i folklorem morskim[48][49][50]. Od 2003 roku w sierpniu organizowana jest biesiada myśliwska, na której mają miejsce degustacje potraw myśliwskich, prezentacja trofeów łowieckich, występy zespołów, konkursy dla dzieci i dorosłych, a pod koniec pokaz sztucznych ogni[44][51]. Co roku w miejscowość odwiedza tourne Festiwalu Indii, który jest orientalnym happeningiem odbywającym się w miejscowściach nadmorskich z programem scenicznym oraz prezentacjami kultury indyjskiej[52]. Od 2002 roku pod koniec wakacji na tutejszych plażach odbywa się Międzynarodowy Turniej Amatorów Gry w Boule Na Plaży, w którym biorą udział m.in. drużyny z partnerskiej gminy Wandlitz[53]. Większość imprez odbywa się w porcie, na plaży lub na terenie pola namiotowego Zakładu Gminnego. Działają tu dwa stowarzyszania, tj. powołane przez mieszkańców Stowarzyszenie Przyjaciół Mrzeżyna włączające się przygotowywanie imprez oraz Wojskowe Koło Łowieckie „Łabędź”. Organizacją imprez zajmuje się także Trzebiatowski Ośrodek Kultury, w którego pałacu mieści się najbliższa biblioteka. W Mrzeżynie znajduje się siedziba parafii rzymskokatolickiej świętych apostołów Piotra i Pawła, należącej do archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej. W parafialnym domu rekolekcyjnym odbywają się rekolekcje m.in. Ruchu Światło-Życie - Oazy Rodzin[54]. Dom parafialny zamieszkują siostry ze Zgromadzenia Służek Niepokalanego Poczęcia NMP, które prowadzą katechezy w tutejszym zespole szkół. W latach 1924-1935 w każde wakacje przebywał w Mrzeżynie amerykański malarz niemieckiego pochodzenia, Lyonel Feininger. Odkrył tu urok i atmosferę rybackiej osady. Niewielka wówczas, nadmorska miejscowość zafascynowała malarza. Przedmiotem jego twórczości były sosnowe lasy, wydmy, szerokie plaże, błękit nieba i Morza Bałtyckiego i inne nadmorskie krajobrazy. Pomimo tego, że Feininger nie powrócił już tu po 1935 roku, to jednak Mrzeżyno miało wpływ na jego późniejszą twórczość, ponieważ powstałe wcześniej szkice wykorzystywał podczas malowania późniejszych obrazów[55]. |
| < zurück | weiter > |
|---|
